Chapter 1 · Verse 19
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् । नभश् च पृथिवीं चैव तुमुलोभ्यनुनादयन्
Transliteration
sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat | nabhaś ca pṛthivīṃ caiva tumulobhyanunādayan
Translation
धृतराष्ट्रांच्या हृदयांना त्या आवाजाने भेदले. आकाश आणि पृथ्वी दोन्ही त्या गडगडाटाने गूंजू लागल्या.
Literal meaning: धृतराष्ट्रांच्या हृदयांना आवाजाने भेदले. आकाश आणि पृथ्वी दोन्ही त्या गडगडाटाने गूंजू लागल्या.
Explanation
धृतराष्ट्रांच्या हृदयांना आवाजाने भेदले आणि आकाश व पृथ्वी गूंजू लागल्या.
या श्लोकात युद्धाच्या आरंभाच्या वेळी घडणाऱ्या घटनांचे वर्णन केले आहे. धृतराष्ट्र हे कुरुक्षेत्रातील युद्धाचे प्रमुख आहेत, आणि त्यांचे हृदय त्या आवाजाने भेदले जाते जो युद्धाच्या तयारीतून येतो. या आवाजात एक प्रकारची भीती आणि ताण आहे, ज्यामुळे धृतराष्ट्रांच्या मनात चिंता आणि उद्वेग निर्माण होतो. आकाश आणि पृथ्वी दोन्ही त्या आवाजाने गूंजू लागतात, म्हणजे युद्धाची तीव्रता आणि त्याची गंभीरता दर्शविली जाते. हे दर्शवते की युद्धाचे परिणाम केवळ मानवांवरच नाही तर संपूर्ण सृष्टीवर होतात.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 1 v 19