Chapter 11 · Verse 13
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
तत्रैकस्थं जगत् कृत्स्नं प्रविभक्तम् अनेकधा । अपश्यद् देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस् तदा
Transliteration
tatraikasthaṃ jagat kṛtsnaṃ pravibhaktam anekadhā | apaśyad devadevasya śarīre pāṇḍavas tadā
Translation
അവിടെ ഏകസ്ഥമായും അനേകം രൂപങ്ങളിലായി വിഭജിച്ച കൃത്രിമ ലോകത്തെ പാണ്ഡവൻ ദേവദേവന്റെ ശരീരത്തിൽ കണ്ടു.
Literal meaning: അവിടെ ഏകമായി ഉള്ള ലോകം മുഴുവൻ അനേകം രൂപങ്ങളിൽ വിഭജിതമായതായി ദേവദേവന്റെ ശരീരത്തിൽ പാണ്ഡവൻ കണ്ടു.
Explanation
പാണ്ഡവൻ ദേവദേവന്റെ ശരീരത്തിൽ ലോകത്തെ അനേകം രൂപങ്ങളിലായി കണ്ടു.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, പാണ്ഡവൻ (അർജുൻ) ദേവദേവന്റെ (കൃഷ്ണന്റെ) ശരീരത്തിൽ ലോകത്തെ ഏകമായി, എന്നാൽ അനേകം രൂപങ്ങളിലായി വിഭജിച്ച നിലയിൽ കാണുന്നു. ഇത് ദൈവത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയുടെ വൈവിധ്യവും, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും ദൈവത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ദൈവം എല്ലായിടത്തും സാന്നിധ്യമുള്ളതും, അവന്റെ സൃഷ്ടി അനേകം രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതും ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അർജുൻ ദൈവത്തിന്റെ മഹിമയെ തിരിച്ചറിയുന്നു, അവൻ എങ്ങനെ എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്ന് കാണുന്നു, അതിനാൽ അവൻ തന്റെ ഭ്രാന്തതയിൽ നിന്ന് ഉണർന്നു.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 11 v 13