Chapter 13 · Verse 14
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतोक्षिशिरोमुखम् । सर्वतः श्रुतिमल् लोके सर्वम् आवृत्य तिष्ठति
Transliteration
sarvataḥ pāṇipādaṃ tat sarvatokṣiśiromukham | sarvataḥ śrutimal loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati
Translation
എല്ലായിടത്തും കൈപാദങ്ങളുള്ളത്, എല്ലായിടത്തും കണ്ണും തലയും ഉള്ളത്; എല്ലായിടത്തും കേൾവിയുള്ളത്, ലോകത്തിൽ എല്ലാം ആകൃതിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
Literal meaning: എല്ലായിടത്തും കൈപാദങ്ങളുള്ളത്, എല്ലായിടത്തും കണ്ണും തലയും ഉള്ളത്; എല്ലായിടത്തും കേൾവിയുള്ളത്, ലോകത്തിൽ എല്ലാം ആകൃതിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
Explanation
ഈ ശ്ലോകം സകലവ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ആധാരമായ പരമാത്മയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ഭഗവദ് ഗീതയുടെ 13-ാം അധ്യായത്തിലെ 14-ാം ശ്ലോകത്തിൽ, പരമാത്മയുടെ സവിശേഷതകൾ വിശദീകരിക്കുന്നു. 'എല്ലായിടത്തും കൈപാദങ്ങളുള്ളത്' എന്നത്, പരമാത്മ സകലവ്യക്തിത്വത്തിൽ സജീവമായിരിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. 'എല്ലായിടത്തും കണ്ണും തലയും ഉള്ളത്' എന്നത്, അവന്റെ സാന്നിധ്യം എല്ലായിടത്തും അനുഭവപ്പെടുന്നു എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 'എല്ലായിടത്തും കേൾവിയുള്ളത്' എന്നത്, അവന്റെ അറിവും സാക്ഷ്യവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് കാണിക്കുന്നു. ഈ ശ്ലോകം, പരമാത്മയുടെ സാന്നിധ്യം, അവന്റെ സൃഷ്ടിയിൽ എങ്ങനെയാണെന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 14