Chapter 13 · Verse 15
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् । असक्तं सर्वभृच् चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च
Transliteration
sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam | asaktaṃ sarvabhṛc caiva nirguṇaṃ guṇabhoktṛ ca
Translation
सर्व इंद्रिय गुणांचा प्रकाश, सर्व इंद्रियांपासून मुक्त. असक्त, सर्वांचा आधार, निर्गुण, आणि गुणांचा भोक्ता.
Literal meaning: सर्व इंद्रिय गुणांचा प्रकाश, सर्व इंद्रियांपासून वगळलेला. असक्त, सर्वांचा आधार, निर्गुण, आणि गुणांचा भोक्ता.
Explanation
सर्व इंद्रिय गुणांचा प्रकाश असलेला, परंतु इंद्रियांपासून मुक्त असलेला, असक्त, सर्वांचा आधार, निर्गुण आणि गुणांचा भोक्ता.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने आत्म्याच्या स्वरूपाचे वर्णन केले आहे. आत्मा म्हणजे एक अशी शक्ती आहे जी सर्व इंद्रिय गुणांचा प्रकाश देते, परंतु ती इंद्रियांपासून मुक्त आहे. म्हणजेच, आत्मा इंद्रियांच्या अनुभवांवर अवलंबून नाही. आत्मा असक्त आहे, म्हणजे त्याला कोणत्याही गोष्टीसाठी आसक्तता नाही. तो सर्वांचा आधार आहे, म्हणजे सर्व विश्वाचे अस्तित्व त्यावर अवलंबून आहे. आत्मा निर्गुण आहे, म्हणजे त्यात कोणतेही गुण नाहीत, तरीही तो गुणांचा भोक्ता आहे, म्हणजे तो गुणांचा अनुभव घेतो. हे सर्व गुण आत्म्याच्या बाहेर आहेत, परंतु आत्मा त्यांना अनुभवतो.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 15