Chapter 13 · Verse 17
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तम् इव च स्थितम् । भूतभर्तृ च तज् ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च
Transliteration
avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktam iva ca sthitam | bhūtabhartṛ ca taj jñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca
Translation
अविभक्त आणि भूतांमध्ये विभक्त असे स्थिर आहे. भूतांचा पालन करणारा आणि ग्रासणारा, तसेच प्रकट करणारा याला जाणावे.
Literal meaning: अविभक्त आणि भूतांमध्ये विभक्त असे स्थिर आहे. भूतांचा पालन करणारा आणि ग्रासणारा, तसेच प्रकट करणारा याला जाणावे.
Explanation
सर्व भूतांमध्ये एकता असूनही, त्यात विभक्तता आहे; जीवनाचे पालन करणारा आणि त्याला प्रकट करणारा याला समजून घ्या.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने जीवनाच्या गूढतेवर प्रकाश टाकला आहे. 'अविभक्तं च भूतेषु' म्हणजे सर्व भूतांमध्ये एकता आहे, म्हणजेच सर्व जीव एकाच ब्रह्माच्या अंश आहेत. तरीही, 'विभक्तम् इव च स्थितम्' म्हणजे या भूतांमध्ये भिन्नता देखील आहे. प्रत्येक जीवाची स्वतःची ओळख, गुण, आणि कार्य आहेत. 'भूतभर्तृ च तज् ज्ञेयं' म्हणजे जीवनाचे पालन करणारा, जो सर्व जीवांचे पालन करतो, तो एक अद्वितीय शक्ती आहे. 'ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च' याचा अर्थ जीवनाचा आरंभ करणारा आणि त्याला समाप्त करणारा देखील तोच आहे. या श्लोकातून आपल्याला हे शिकवले जाते की जीवनाच्या गूढतेत एकता आणि विभक्तता दोन्ही आहेत.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 17