Chapter 13 · Verse 1
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
(क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः) । प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञम् एव च । एतद् वेदितुम् इच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव
Transliteration
(kṣetrakṣetrajñavibhāgayogaḥ) | prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñam eva ca | etad veditum icchāmi jñānaṃ jñeyaṃ ca keśava
Translation
क्षेत्र, क्षेत्रज्ञ आणि त्यांचा विभाग याबद्दलचा योग: प्रकृती आणि पुरुष यांच्याबद्दल, क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्याबद्दल. हे जाणून घेण्याची मला इच्छा आहे, केशव, ज्ञान आणि ज्ञेय याबद्दल.
Literal meaning: क्षेत्र, क्षेत्रज्ञ यांचा विभाग याबद्दलचा योग: प्रकृती आणि पुरुष, क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ याबद्दल. हे जाणून घेण्याची इच्छा आहे, केशव, ज्ञान आणि ज्ञेय याबद्दल.
Explanation
प्रकृती, पुरुष, क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांचे ज्ञान मिळवण्याची इच्छा.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला क्षेत्र, क्षेत्रज्ञ आणि त्यांचा विभाग याबद्दल ज्ञान देण्याची इच्छा व्यक्त करतात. 'क्षेत्र' म्हणजे शरीर, जे एक भौतिक रूप आहे, तर 'क्षेत्रज्ञ' म्हणजे आत्मा, जो या शरीरात वास करतो. 'प्रकृती' म्हणजे निसर्ग, जो या सर्व गोष्टींचा आधार आहे. या श्लोकात ज्ञान आणि ज्ञेय याबद्दल चर्चा केली जाते, म्हणजे ज्ञान मिळवण्यासाठी काय आवश्यक आहे आणि ते ज्ञान कशाबद्दल आहे हे स्पष्ट केले जाते. हे ज्ञान आत्मा आणि शरीर यांच्यातील संबंध समजून घेण्यास मदत करते.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 1