Chapter 15 · Verse 14
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहम् आश्रितः । प्राणापानसमायुक्तः पचाम्य् अन्नं चतुर्विधम्
Transliteration
ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ deham āśritaḥ | prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmy annaṃ caturvidham
Translation
मी वैश्वानर म्हणून प्राण्यांच्या देहात वसतो. प्राण आणि अपान यांचा संयोग करून मी चार प्रकारचे अन्न पचवतो.
Literal meaning: मी वैश्वानर बनून प्राण्यांच्या देहात आश्रित झालो आहे. प्राण आणि अपान यांचा संयोग करून मी चार प्रकारचे अन्न पचवतो.
Explanation
मी प्राण्यांच्या देहात वसतो आणि अन्न पचवतो.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण सांगतात की ते वैश्वानर म्हणून प्राण्यांच्या देहात वसतात. 'वैश्वानर' म्हणजे अग्नि किंवा आहाराचे प्रतीक, जे अन्न पचवण्याच्या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावते. प्राण आणि अपान यांचा संयोग म्हणजे शरीरातील जीवनशक्ती आणि श्वासाची प्रक्रिया, ज्यामुळे अन्न पचवले जाते. हे दर्शवते की अन्न पचनाच्या प्रक्रियेत एक अदृश्य शक्ती कार्यरत असते, जी जीवनासाठी आवश्यक आहे. या श्लोकाद्वारे, भगवान श्रीकृष्ण जीवनाच्या मूलभूत प्रक्रियांचा उल्लेख करतात, ज्यामुळे प्राणी जगतात.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 15 v 14