Chapter 15 · Verse 1
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
ऊर्ध्वमूलम् अधःशाखम् अश्वत्थं प्राहुर् अव्यम् । छन्दांसि यस्य पर्णानि यस् तं वेद स वेदवित्
Transliteration
ūrdhvamūlam adhaḥśākham aśvatthaṃ prāhur avyam | chandāṃsi yasya parṇāni yas taṃ veda sa vedavit
Translation
ज्याचे मूळ वर आहे आणि शाखा खाली आहेत, त्याला अश्वत्थ असे म्हणतात. ज्याच्या पानांना छंद आहेत, तोच त्याला जाणतो, तोच वेदज्ञ आहे.
Literal meaning: ज्याचे मूळ वर आहे आणि शाखा खाली आहेत, त्याला अश्वत्थ असे म्हणतात. ज्याच्या पानांना छंद आहेत, तोच त्याला जाणतो, तोच वेदज्ञ आहे.
Explanation
अश्वत्थ वृक्षाचे मूळ वर आणि शाखा खाली असतात. जो या वृक्षाचे ज्ञान ठेवतो, तो वेदज्ञ आहे.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अश्वत्थ वृक्षाचे उदाहरण देत आहेत, ज्याचे मूळ वर आहे आणि शाखा खाली. हे वृक्ष जीवनाच्या तत्त्वांचे प्रतीक आहे. यामध्ये जीवनाच्या विविध स्तरांचे ज्ञान समाविष्ट आहे. ज्याने या वृक्षाचे ज्ञान घेतले आहे, तोच वेदांचा ज्ञाता आहे. याचा अर्थ असा आहे की, जो व्यक्ती जीवनाच्या गूढतेला समजून घेतो, तोच खरा ज्ञानी आहे. या श्लोकात जीवनाच्या तत्त्वज्ञानाचे गूढत्व आणि ज्ञानाचे महत्व अधोरेखित केले आहे.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 15 v 1