Chapter 15 · Verse 4
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं । यस्मिन् गता न निवर्तन्ति भूयः । तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये । यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी
Transliteration
tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ | yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ | tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye | yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī
Translation
അതിനാൽ ആ പദം അന്വേഷിക്കേണ്ടതാണ്. അതിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവർ വീണ്ടും തിരികെ വരില്ല. ആ ആദിമ പുരുഷനെ ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്നു. അവനിൽ നിന്നാണ് പ്രാചീനമായ പ്രവൃത്തി പുറപ്പെടുന്നത്.
Literal meaning: അതുകൊണ്ടു ആ പദം അന്വേഷിക്കേണ്ടതാണ്. അതിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവർ വീണ്ടും തിരികെ വരില്ല. ആ ആദിമ പുരുഷനെ ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്നു. അവനിൽ നിന്നാണ് പ്രാചീനമായ പ്രവൃത്തി പുറപ്പെടുന്നത്.
Explanation
ആ പദം കണ്ടെത്തേണ്ടതാണ്, അവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നവർ വീണ്ടും തിരികെ വരില്ല.
ഭഗവദ് ഗീതയിലെ ഈ ശ്ലോകം ആത്മാവിന്റെ ഉന്നതമായ സ്ഥാനം, അതായത് മോക്ഷം, കണ്ടെത്താനുള്ള പ്രേരണയാണ്. ഈ പദം, അല്ലെങ്കിൽ ഉന്നതമായ സ്ഥാനം, കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവർ, അഥവാ ആത്മാവിന്റെ സത്യമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവർ, വീണ്ടും ഈ ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചുവരില്ല. അതിനാൽ, ഈ ആദിമ പുരുഷനെ, അല്ലെങ്കിൽ പരമാത്മാവിനെ, ആശ്രയിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അവനിൽ നിന്നാണ് പ്രാചീനമായ പ്രവൃത്തി, അഥവാ സൃഷ്ടി, ആരംഭിക്കുന്നത്. ഈ ശ്ലോകം ആത്മീയമായ ഉന്നതത്വം, ആത്മാവിന്റെ സത്യമായ അവസ്ഥ, അതിന്റെ പരമാവധി ലക്ഷ്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ദർശനമാണ്.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 15 v 4