Chapter 17 · Verse 16
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनम् आत्मविनिग्रहः । भावसंशुद्धिर् इत्य् एतत् तपो मानसम् उच्यते
Transliteration
manaḥprasādaḥ saumyatvaṃ maunam ātmavinigrahaḥ | bhāvasaṃśuddhir ity etat tapo mānasam ucyate
Translation
मनःप्रसाद, सौम्यता, मौन, आत्मसंयम आणि भावनांची शुद्धता हे मानसिक तप आहे.
Literal meaning: मनाची शांती, सौम्यपणा, मौन, आत्मसंयम; भावना शुद्ध करणे, हे मानसिक तप असे म्हणतात.
Explanation
मानसिक तप म्हणजे मनःप्रसाद, सौम्यता, मौन, आत्मसंयम आणि भावनांची शुद्धता.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण मानसिक तपाचे महत्व सांगत आहेत. मनःप्रसाद म्हणजे मनाची शांती आणि आनंद, जो व्यक्तीच्या अंतर्मनात असावा लागतो. सौम्यता म्हणजे शांत आणि सहिष्णु असणे, जे इतरांबद्दल प्रेम आणि आदर दर्शवते. मौन म्हणजे बोलण्याच्या ऐवजी विचार करण्याची क्षमता, ज्यामुळे व्यक्ती अधिक विचारशील बनते. आत्मसंयम म्हणजे स्वतःवर नियंत्रण ठेवणे, जे आवश्यक आहे कारण यामुळे व्यक्तीच्या वर्तनावर सकारात्मक प्रभाव पडतो. भावनांची शुद्धता म्हणजे मनातील नकारात्मक भावना दूर करणे आणि सकारात्मक भावनांना प्रोत्साहन देणे. या सर्व गोष्टी एकत्रितपणे मानसिक तपाचे स्वरूप दर्शवतात.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 17 v 16