Languages

Chapter 2 · Verse 64

Chapter 2 · Verse 64

Traditional; part of the Mahābhārata

Sanskrit

रागद्वेषविमुक्तैस् तु विषयान् इन्द्रियैश् चरन् । आत्मवश्यैर् विधेयात्मा प्रसादम् अधिगच्छति

Transliteration

rāgadveṣavimuktais tu viṣayān indriyaiś caran | ātmavaśyair vidheyātmā prasādam adhigacchati

Translation

राग और द्वेष से मुक्त होकर, इंद्रियों द्वारा विषयों में विचरण करते हुए, आत्मा पर नियंत्रण रखने वाला व्यक्ति प्रसाद को प्राप्त करता है।

Literal meaning: राग और द्वेष से मुक्त होकर विषयों में इंद्रियों से चलते हुए, आत्मा पर नियंत्रण रखने वाला व्यक्ति प्रसाद को प्राप्त करता है।

Explanation

राग और द्वेष से मुक्त होकर, आत्मा पर नियंत्रण रखने वाला व्यक्ति प्रसाद प्राप्त करता है।

इस श्लोक में भगवान श्रीकृष्ण यह सिखाते हैं कि जब व्यक्ति अपने मन में राग और द्वेष को छोड़ देता है, तब वह इंद्रियों के माध्यम से भौतिक विषयों में विचरण कर सकता है। इसका अर्थ यह है कि जब हम अपने मन की इच्छाओं और नफरतों से मुक्त हो जाते हैं, तो हम अपने भीतर की शक्ति को पहचानते हैं और आत्मा पर नियंत्रण रखते हैं। ऐसे व्यक्ति को जीवन में प्रसाद, यानी शांति और संतोष की अनुभूति होती है। यह श्लोक हमें यह भी बताता है कि आत्म-नियंत्रण और संतुलन बनाए रखना कितना महत्वपूर्ण है।

Source edition (provenance)

gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 2 v 64

Share X Facebook