Chapter 3 · Verse 40
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिर् अस्याधिष्ठानम् उच्यते । एतैर् विमोहयत्य् एष ज्ञानम् आवृत्य देहिनम्
Transliteration
indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣṭhānam ucyate | etair vimohayaty eṣa jñānam āvṛtya dehinam
Translation
इंद्रिय, मन आणि बुद्धी यांना या व्यक्तीच्या अधिष्ठानाचे कारण मानले जाते. हे ज्ञान देहधारी व्यक्तीला आवृत करून भ्रमित करते.
Literal meaning: इंद्रिय, मन, बुद्धी यांना या व्यक्तीच्या अधिष्ठानाचे कारण मानले जाते. हे ज्ञान देहधारी व्यक्तीला आवृत करून भ्रमित करते.
Explanation
इंद्रिय, मन आणि बुद्धी व्यक्तीच्या अधिष्ठानाचे कारण आहेत, जे ज्ञानाला भ्रमित करतात.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण इंद्रिय, मन आणि बुद्धी यांचा उल्लेख करतात, जे व्यक्तीच्या अधिष्ठानाचे मुख्य घटक आहेत. इंद्रिय म्हणजे आपल्या पाच ज्ञानेन्द्रिय (दृष्टी, श्रवण, स्पर्श, स्वाद, वास) आणि मन म्हणजे विचारांची प्रक्रिया. बुद्धी म्हणजे विचार करण्याची क्षमता. हे सर्व एकत्र येऊन व्यक्तीच्या ज्ञानाला आवृत करतात, ज्यामुळे तो भ्रमित होतो. म्हणजेच, जेव्हा आपले इंद्रिय, मन आणि बुद्धी एकत्रितपणे कार्य करतात, तेव्हा ते ज्ञानाच्या स्पष्टतेला अडथळा आणतात. यामुळे व्यक्ती आपल्या खऱ्या स्वरूपापासून दूर जातो आणि भ्रमित होतो.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 3 v 40