Chapter 6 · Verse 1
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः । स संन्यासी च योगी च न निरग्निर् न चाक्रियः
Transliteration
anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ | sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnir na cākriyaḥ
Translation
जो व्यक्ती कर्माचे फल न घेता कर्म करतो, तो संन्यासी आणि योगी आहे; तो न अग्निहोम करणारा आहे आणि नच निष्क्रिय आहे.
Literal meaning: जो कर्मफळावर अवलंबून न राहता कर्म करतो, तो संन्यासी आणि योगी आहे; तो न अग्नि आहे आणि नच निष्क्रिय आहे.
Explanation
कर्माचे फल न घेता कर्म करणारा व्यक्ती संन्यासी आणि योगी आहे.
या श्लोकात भगवद गीतेमध्ये कर्माचे महत्त्व आणि त्याचे फल न घेण्याची संकल्पना स्पष्ट केली आहे. जो व्यक्ती आपल्या कर्मांचे फल न घेता, म्हणजेच त्याच्या कार्याचे परिणाम त्याच्या मनावर प्रभाव टाकत नाहीत, तो संन्यासी आणि योगी म्हणून ओळखला जातो. याचा अर्थ असा आहे की, कर्म करताना फळाची अपेक्षा न ठेवता, केवळ कर्तव्य म्हणून कार्य करणे हेच खरे साधकत्व आहे. हा विचार 'निष्काम कर्म' या तत्त्वाशी संबंधित आहे, ज्यामध्ये व्यक्ती आपल्या कर्तव्याचे पालन करते, परंतु त्याच्या कर्मांचे फल त्याच्या मनावर प्रभाव टाकत नाही. यामुळे तो न अग्निहोम करणारा आणि नच निष्क्रिय असतो, म्हणजेच तो कार्यशील आहे, परंतु त्याच्या कार्यात त्याला कोणतेही व्यक्तिगत लाभ किंवा हानी याची चिंता नाही.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 6 v 1