Collection 23 · Passage 5
Buddhist tradition
Pali
Dhana-pālo nāma kuñjaro Kaṭuka-bhedano du-nnivārayo Baddho kabaḷaṃ na bhuñjati Sumarati nāga-vanassa kuñjaro.
Transliteration
Dhana-pālo nāma kuñjaro Kaṭuka-bhedano du-nnivārayo Baddho kabaḷaṃ na bhuñjati Sumarati nāga-vanassa kuñjaro.
Translation
धनपाल नावाचा हत्ती, कटुक भेदणारा, दु:ख निवारणारा, बंधनात असताना काबळं खात नाही, समरती नावाच्या नागाच्या वनात हत्ती आहे.
Literal meaning: धनपाल नावाचा हत्ती, कटुक भेदणारा, दु:ख निवारणारा, बंधनात असताना काबळं खात नाही, समरती नावाच्या नागाच्या वनात हत्ती आहे.
Explanation
धनपाल नावाचा हत्ती दु:ख निवारणारा आहे आणि बंधनात असताना तो काबळं खात नाही.
या श्लोकात धनपाल नावाचा हत्ती याची महत्त्वाची भूमिका दर्शवली आहे. हत्ती कटुक भेदणारा आहे, म्हणजेच तो कठीण परिस्थितींमध्येही धैर्याने सामोरा जातो. दु:ख निवारणारा म्हणजे तो आपल्या शक्तीने आणि बुद्धीने दु:ख दूर करतो. बंधनात असताना काबळं खात नाही म्हणजे तो आपल्या परिस्थितीवर नियंत्रण ठेवतो आणि त्याच्या मनाची शांती राखतो. समरती नावाच्या नागाच्या वनात हत्ती आहे, याचा अर्थ असा आहे की हत्ती आणि नाग यांच्यात एक गूढ संबंध आहे, जो जीवनाच्या गूढतेचे प्रतीक आहे.
Source edition (provenance)
gretil:dhamma2r.txt; vagga 23 gāthā 5 (Dhp_324); transliteration: REE→Latin (build)