Collection 24 · Passage 5
Buddhist tradition
Pali
Yathā pi mūle anupaddave daḷhe Chinno pi rukkho punar eva rūhati Evam pi taṇhā'nusaye anūhate Nibbattatī dukkham idaṃ puna-ppunaṃ.
Transliteration
Yathā pi mūle anupaddave daḷhe Chinno pi rukkho punar eva rūhati Evam pi taṇhā'nusaye anūhate Nibbattatī dukkham idaṃ puna-ppunaṃ.
Translation
जैसे एक मजबूत जड़ वाला वृक्ष, यदि काटा भी जाए, तो पुनः उगता है; इसी प्रकार, तृष्णा के आधार पर, जो अनुत्तप्त है, यह दुख पुनः-पुनः उत्पन्न होता है।
Literal meaning: जैसे कि जड़ में, बिना बाधा के, मजबूत, काटा गया वृक्ष फिर से उगता है; इसी प्रकार, तृष्णा के आधार पर, जो अनुत्तप्त है, यह दुख पुनः-पुनः उत्पन्न होता है।
Explanation
तृष्णा के कारण दुख बार-बार उत्पन्न होता है, जैसे काटे गए वृक्ष पुनः उगता है।
इस उद्धरण में यह बताया गया है कि जैसे एक मजबूत वृक्ष, जिसकी जड़ें गहरी और स्थिर होती हैं, यदि उसे काटा भी जाए, तो वह फिर से उगता है। इसी प्रकार, तृष्णा (इच्छा या लालसा) जो कि हमारे भीतर गहराई से बसी होती है, उसे समाप्त करना आसान नहीं है। जब हम तृष्णा के आधार पर अपने दुखों का सामना करते हैं, तो यह दुख बार-बार उत्पन्न होता है। यह सिखाता है कि तृष्णा को समझना और उसे नियंत्रित करना आवश्यक है, ताकि दुख का चक्र समाप्त हो सके।
Source edition (provenance)
gretil:dhamma2r.txt; vagga 24 gāthā 5 (Dhp_338); transliteration: REE→Latin (build)