Chapter 1 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वरयेत्कुलजां प्राज्ञो विरूपामपि कन्यकाम् । रूपशीलां न नीचस्य विवाहः सदृशे कुले
Transliteration
varayetkulajāṃ prājño virūpāmapi kanyakām | rūpaśīlāṃ na nīcasya vivāhaḥ sadṛśe kule
Translation
പ്രജ്ഞാവാൻ ഒരു കുലത്തിലെ സ്ത്രീയെ, അവളുടെ രൂപം കാഴ്ചയിൽ മോശമായിരുന്നാലും, വിവാഹം ചെയ്യാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കണം; എന്നാൽ, രൂപവും ഗുണവും ഉള്ളവനെ, താഴ്ന്ന കുലയിൽ നിന്നുള്ളവനുമായി വിവാഹം ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കരുത്.
Literal meaning: ജ്ഞാനമുള്ളവൻ ഒരു കുലത്തിലെ സ്ത്രീയെ, അവളുടെ രൂപം മോശമായിരുന്നാലും, തിരഞ്ഞെടുക്കണം; എന്നാൽ, രൂപവും ഗുണവും ഉള്ളവനുമായി താഴ്ന്ന കുലയിൽ വിവാഹം ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കരുത്.
Explanation
പ്രജ്ഞാവാൻ കുലത്തിലെ സ്ത്രീയെ വിവാഹം ചെയ്യണം, അവളുടെ രൂപം മോശമായിരുന്നാലും; താഴ്ന്ന കുലക്കാരനുമായി വിവാഹം ചെയ്യരുത്.
ചാണക്യനീതി എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഈ ശ്ലോകം, വിവാഹത്തിനുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രജ്ഞയും കുലവും എത്രത്തോളം പ്രധാനമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒരു സ്ത്രീയുടെ രൂപം മോശമായിരുന്നാലും, അവളുടെ കുലം ഉന്നതമായിരിക്കുമ്പോൾ, അവളെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ പ്രജ്ഞാവാൻ തയ്യാറാകണം. എന്നാൽ, താഴ്ന്ന കുലക്കാരനുമായുള്ള ബന്ധം, രൂപവും ഗുണവും ഉള്ളവനുമായി വിവാഹം ചെയ്യുന്നത് അനുകൂലമല്ല. ഇത്, കുടുംബത്തിന്റെ മാന്യതയും, സമ്പന്നതയും, സാമൂഹിക നിലയും പ്രാധാന്യമുള്ളതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 01-14