Chapter 10 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
धनहीनो न हीनश्च धनिकः स सुनिश्चयः । विद्यारत्नेन हीनो यः स हीनः सर्ववस्तुषु
Transliteration
dhanahīno na hīnaśca dhanikaḥ sa suniścayaḥ | vidyāratnena hīno yaḥ sa hīnaḥ sarvavastuṣu
Translation
ധനമില്ലാത്തവൻ ദുർബലനല്ല; ധനവാനായവൻ ഉറച്ചവനാണ്. വിദ്യാ രത്നം ഇല്ലാത്തവൻ ദുർബലനാണ്; അവൻ എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ദുർബലനാണ്.
Literal meaning: ധനമില്ലാത്തവൻ ദുർബലനല്ല; ധനവാനായവൻ ഉറച്ചവനാണ്. വിദ്യാ രത്നം ഇല്ലാത്തവൻ ദുർബലനാണ്; അവൻ എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ദുർബലനാണ്.
Explanation
ധനമില്ലാത്തവൻ ദുർബലനല്ല; വിദ്യാ രത്നം ഇല്ലാത്തവൻ ദുർബലനാണ്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ ധനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം, അതിന്റെ ഉറച്ചത്വം, വിദ്യയുടെ അഭാവം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. ധനം ഇല്ലാത്തവൻ ദുർബലനല്ല എന്ന് പറയുന്നത്, ധനമില്ലാത്തവൻ തന്റെ കഴിവുകൾ, കഴിവുകൾ, വ്യക്തിത്വം എന്നിവയാൽ ശക്തമായിരിക്കാം എന്നതാണ്. എന്നാൽ, വിദ്യാ രത്നം ഇല്ലാത്തവൻ ദുർബലനാണ്, കാരണം വിദ്യാഭ്യാസം, അറിവ്, കഴിവുകൾ എന്നിവയില്ലാതെ ഒരാൾക്ക് തന്റെ ജീവിതത്തിൽ മുന്നേറാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ധനവും വിദ്യാഭ്യാസവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ധനം ഒരാളുടെ ശക്തി ആകാം, പക്ഷേ വിദ്യയാണ് ജീവിതത്തിൽ സത്യമായ ശക്തി നൽകുന്നത്.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-01