Chapter 10 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
धनहीनो न हीनश्च धनिकः स सुनिश्चयः । विद्यारत्नेन हीनो यः स हीनः सर्ववस्तुषु
Transliteration
dhanahīno na hīnaśca dhanikaḥ sa suniścayaḥ | vidyāratnena hīno yaḥ sa hīnaḥ sarvavastuṣu
Translation
धनहीन व्यक्ती हीन नाही, धनिक व्यक्ती निश्चित आहे. जो विद्या रत्नानेहीन आहे, तो सर्व वस्तूंमध्ये हीन आहे.
Literal meaning: धनहीन व्यक्ती हीन नाही, धनिक व्यक्ती निश्चित आहे. जो विद्या रत्नानेहीन आहे, तो सर्व वस्तूंमध्ये हीन आहे.
Explanation
धन नसलेली व्यक्ती कमी नाही, परंतु विद्या नसलेली व्यक्ती सर्व गोष्टींमध्ये कमी आहे.
या श्लोकात चाणक्य स्पष्ट करतात की धन नसलेली व्यक्ती कमी मानली जात नाही. धनिक व्यक्ती निश्चित आहे, म्हणजे त्याला समाजात एक स्थान आहे. परंतु जो विद्या किंवा ज्ञानात कमी आहे, तो सर्व गोष्टींमध्ये कमी मानला जातो. विद्या ही एक महत्त्वाची संपत्ती आहे, जी व्यक्तीला समाजात मान आणि स्थान देते. त्यामुळे ज्ञानाची महत्ता धनाच्या तुलनेत अधिक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-01