Chapter 10 · Verse 9
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा शास्त्रं तस्य करोति किम् । लोचनाभ्यां विहीनस्य दर्पणः किं करिष्यति
Transliteration
yasya nāsti svayaṃ prajñā śāstraṃ tasya karoti kim | locanābhyāṃ vihīnasya darpaṇaḥ kiṃ kariṣyati
Translation
ज्याच्यात स्वतःची प्रज्ञा नाही, त्याच्यासाठी शास्त्र काय करेल? ज्याच्या डोळ्यांचा अभाव आहे, त्याच्यासाठी आरसा काय करणार?
Literal meaning: ज्याच्यात स्वतःची बुद्धी नाही, त्याच्यासाठी शास्त्र काय करेल? ज्याच्या डोळ्यांचा अभाव आहे, त्याच्यासाठी आरसा काय करणार?
Explanation
स्वतःची प्रज्ञा नसलेल्या व्यक्तीसाठी शास्त्र किंवा ज्ञान उपयोगी नाही.
या श्लोकात चाणक्य म्हणतात की, ज्याच्यात स्वतःची प्रज्ञा किंवा बुद्धी नाही, त्याच्यासाठी शास्त्र किंवा ज्ञान काय उपयोगी ठरेल? म्हणजेच, ज्ञान किंवा शास्त्र हे फक्त त्याच्यासाठी उपयुक्त आहे जो त्याचा योग्य उपयोग करू शकतो. यामध्ये एक महत्त्वाचा विचार आहे की, ज्ञान मिळवणे हे एक गोष्ट आहे, पण त्याचा योग्य उपयोग करणे हे त्यापेक्षा अधिक महत्त्वाचे आहे. तसेच, ज्याच्या डोळ्यांचा अभाव आहे, त्याच्यासाठी आरसा काय करणार? म्हणजेच, आरसा त्याला त्याच्या रूपाची माहिती देऊ शकत नाही कारण त्याला पाहण्याची क्षमता नाही. याचा अर्थ असा आहे की, ज्ञान किंवा मार्गदर्शन मिळवणे हे आवश्यक आहे, पण त्याचा उपयोग करण्याची क्षमता असणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-09