Chapter 11 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अन्तर्गतमलो दुष्टस्तीर्थस्नानशतैरपि । न शुध्यति यथा भाण्डं सुराया दाहितं च सत्
Transliteration
antargatamalo duṣṭastīrthasnānaśatairapi | na śudhyati yathā bhāṇḍaṃ surāyā dāhitaṃ ca sat
Translation
अंतर्गत मल से, दुष्ट तीर्थ स्नान के सैकड़ों से भी शुद्ध नहीं होता, जैसे कि सुरा से दग्ध भाण्ड।
Literal meaning: अंतर्गत मल से, दुष्ट तीर्थ स्नान के सैकड़ों से भी शुद्ध नहीं होता, जैसे कि सुरा से दग्ध भाण्ड।
Explanation
अंदरूनी दोष से, बाहरी शुद्धता नहीं मिलती।
इस श्लोक का मुख्य अर्थ यह है कि यदि किसी व्यक्ति या वस्तु के अंदर कोई बुरा या दोषपूर्ण तत्व है, तो उसे बाहरी शुद्धता से नहीं हटाया जा सकता। जैसे कि एक बर्तन जो अंदर से गंदा है, उसे केवल स्नान करने से साफ नहीं किया जा सकता। इसी प्रकार, यदि किसी व्यक्ति के चरित्र में बुराई है, तो उसे केवल बाहरी दिखावे या धार्मिक क्रियाओं से शुद्ध नहीं किया जा सकता। यह शिक्षा हमें यह समझाती है कि आंतरिक शुद्धता और नैतिकता अधिक महत्वपूर्ण हैं।
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-07