Chapter 12 · Verse 15
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
धर्मे तत्परता मुखे मधुरता दाने समुत्साहता मित्रेऽवञ्चकता गुरौ विनयता चित्तेऽतिमभीरता । आचारे शुचिता गुणे रसिकता शास्त्रेषु विज्ञानता रूपे सुन्दरता शिवे भजनता त्वय्यस्ति भो राघव
Transliteration
dharme tatparatā mukhe madhuratā dāne samutsāhatā mitre'vañcakatā gurau vinayatā citte'timabhīratā | ācāre śucitā guṇe rasikatā śāstreṣu vijñānatā rūpe sundaratā śive bhajanatā tvayyasti bho rāghava
Translation
ധർമ്മത്തിൽ ആസക്തി, മുഖത്തിൽ മധുരം, ദാനത്തിൽ ഉത്സാഹം, സുഹൃത്തുക്കളിൽ വഞ്ചനയില്ലായ്മ, ഗുരുവിൽ വിനയം, മനസ്സിൽ അതിമനോഹരത, ആചാരത്തിൽ ശുദ്ധത, ഗുണങ്ങളിൽ രസികത, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിജ്ഞാനം, രൂപത്തിൽ സുന്ദരത, ശിവത്തിൽ ഭക്തി, നിന്റെ അടുക്കൽ ഈവണ്ണം ഉണ്ട്, രാഘവ.
Literal meaning: ധർമ്മത്തിൽ ആസക്തി, മുഖത്തിൽ മധുരം, ദാനത്തിൽ ഉത്സാഹം, സുഹൃത്തുക്കളിൽ വഞ്ചനയില്ലായ്മ, ഗുരുവിൽ വിനയം, മനസ്സിൽ അതിമനോഹരത, ആചാരത്തിൽ ശുദ്ധത, ഗുണങ്ങളിൽ രസികത, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിജ്ഞാനം, രൂപത്തിൽ സുന്ദരത, ശിവത്തിൽ ഭക്തി, നിന്റെ അടുക്കൽ ഈവണ്ണം ഉണ്ട്, രാഘവ.
Explanation
ധർമ്മത്തിൽ ആസക്തി, മുഖത്തിൽ മധുരം, ദാനത്തിൽ ഉത്സാഹം എന്നിവയിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ ഗുണങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, മനുഷ്യന്റെ നല്ല ഗുണങ്ങൾ, ധർമ്മത്തിൽ ആസക്തി, മുഖത്തിൽ മധുരം, ദാനത്തിൽ ഉത്സാഹം എന്നിവയിലൂടെ വിശദീകരിക്കുന്നു. ധർമ്മത്തിൽ ആസക്തി എന്നത് നന്മയുടെ പാതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, മുഖത്തിൽ മധുരം എന്നത് സൗഹൃദവും സ്നേഹവും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു, ദാനത്തിൽ ഉത്സാഹം എന്നത് മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സുഹൃത്തുക്കളിൽ വഞ്ചനയില്ലായ്മ, ഗുരുവിൽ വിനയം, മനസ്സിൽ അതിമനോഹരത, ആചാരത്തിൽ ശുദ്ധത, ഗുണങ്ങളിൽ രസികത, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിജ്ഞാനം, രൂപത്തിൽ സുന്ദരത, ശിവത്തിൽ ഭക്തി എന്നിവയും ഈ ഗുണങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. ഈ ഗുണങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ സമ്പൂർണ്ണതയെ നിർവചിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഈ ഗുണങ്ങൾ കൈവശമുണ്ടായാൽ, വ്യക്തി സമൂഹത്തിൽ ഒരു നല്ല വ്യക്തിയായി നിലനിൽക്കാൻ കഴിയും.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-15