Chapter 12 · Verse 15
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
धर्मे तत्परता मुखे मधुरता दाने समुत्साहता मित्रेऽवञ्चकता गुरौ विनयता चित्तेऽतिमभीरता । आचारे शुचिता गुणे रसिकता शास्त्रेषु विज्ञानता रूपे सुन्दरता शिवे भजनता त्वय्यस्ति भो राघव
Transliteration
dharme tatparatā mukhe madhuratā dāne samutsāhatā mitre'vañcakatā gurau vinayatā citte'timabhīratā | ācāre śucitā guṇe rasikatā śāstreṣu vijñānatā rūpe sundaratā śive bhajanatā tvayyasti bho rāghava
Translation
धर्मात तत्परता, मुखात मधुरता, दानात उत्साह, मित्रात अवञ्चकता, गुरुच्या समोर विनय, मनात अतिमभीरता; आचार्यात शुचिता, गुणात रसिकता, शास्त्रात विज्ञान, रूपात सुंदरता, आणि शिवात भजन करण्याची वृत्ती, हे सर्व तुझ्यात आहे, हे राघव.
Literal meaning: धर्मात तत्परता, मुखात मधुरता, दानात उत्साह, मित्रात फसवणूक न करणे, गुरुच्या समोर विनय, मनात अतिमभीरता; आचार्यात शुचिता, गुणात रसिकता, शास्त्रात ज्ञान, रूपात सुंदरता, आणि शिवात भजन करण्याची वृत्ती, हे सर्व तुझ्यात आहे, हे राघव.
Explanation
धर्म, सौंदर्य, दान, मित्रता, विनय, शुचिता, गुण, विज्ञान, आणि भजन यांचा समावेश तुझ्यात आहे.
या श्लोकात विविध गुणांची महत्त्वता दर्शवली आहे. धर्मात तत्परता म्हणजे धर्माचे पालन करण्याची तयारी, मुखात मधुरता म्हणजे बोलण्यात गोडवा, दानात उत्साह म्हणजे दान देण्यात आनंद, मित्रात अवञ्चकता म्हणजे मित्रांमध्ये विश्वास आणि प्रामाणिकता, गुरुच्या समोर विनय म्हणजे गुरुंचा आदर, मनात अतिमभीरता म्हणजे मनाची शांतता आणि भीती, आचार्यात शुचिता म्हणजे आचार विचारात स्वच्छता, गुणात रसिकता म्हणजे गुणांची कदर करणे, शास्त्रात विज्ञान म्हणजे ज्ञानाची गहराई, रूपात सुंदरता म्हणजे बाह्य सौंदर्य, आणि शिवात भजन करण्याची वृत्ती म्हणजे ईश्वराची उपासना. या सर्व गुणांचा समावेश व्यक्तिमत्वात असावा लागतो.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-15