Chapter 13 · Verse 9
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
जीवन्तं मृतवन्मन्ये देहिनं धर्मवर्जितम् । मृतो धर्मेण संयुक्तो दीर्घजीवी न संशयः
Transliteration
jīvantaṃ mṛtavanmanye dehinaṃ dharmavarjitam | mṛto dharmeṇa saṃyukto dīrghajīvī na saṃśayaḥ
Translation
धर्मवर्जित देह असलेल्या व्यक्तीला जीवंत मरणासमान मानावे लागते. धर्माने एकत्रित केलेला माणूस दीर्घायुषी असतो, यात शंका नाही.
Literal meaning: धर्माला वगळलेली देह असलेली व्यक्ती जीवंत असली तरी मरणासमान आहे. धर्माने जोडलेला माणूस दीर्घजीवी आहे, यात शंका नाही.
Explanation
धर्मवर्जित व्यक्ती जीवंत मरणासमान असते, तर धर्माने एकत्रित केलेला माणूस दीर्घायुषी असतो.
या श्लोकात चाणक्य स्पष्ट करतात की, जो व्यक्ती धर्माचे पालन करत नाही, तो जीवंत असतानाही मरणासमान आहे. म्हणजेच, त्याचे जीवन अर्थहीन आहे आणि त्याला कोणतीही मूल्ये नाहीत. उलट, जो व्यक्ती धर्माचे पालन करतो, तो दीर्घायुषी असतो, कारण धर्म त्याला एकत्रित करतो, त्याला समाजात मान आणि प्रतिष्ठा मिळवून देतो. धर्माचे पालन करणे म्हणजे जीवनाला एक दिशा देणे आणि त्यात स्थिरता आणणे, जे दीर्घकालीन सुख आणि समृद्धीचे कारण बनते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 13-09