Chapter 15 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
दूरागतं पथि श्रान्तं वृथा च गृहमागतम् । अनर्चयित्वा यो भुङ्क्ते स वै चाण्डाल उच्यते
Transliteration
dūrāgataṃ pathi śrāntaṃ vṛthā ca gṛhamāgatam | anarcayitvā yo bhuṅkte sa vai cāṇḍāla ucyate
Translation
ദൂരത്തുനിന്നും വന്നവൻ, വഴിയിൽ ക്ഷീണിച്ചവൻ, വ്യർത്ഥമായി വീട്ടിൽ എത്തുന്നവൻ, ആരെയും ആദരിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, ആ വ്യക്തി ചാണ്ഡാലൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
Literal meaning: ദൂരത്തുനിന്നും വന്ന, വഴിയിൽ ക്ഷീണിച്ച, വ്യർത്ഥമായി വീട്ടിൽ എത്തിയ, ആരെയും ആദരിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, ആ വ്യക്തി ചാണ്ഡാലൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
Explanation
ആദരിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ ചാണ്ഡാലൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, ദൂരത്തുനിന്നും വന്ന, വഴിയിൽ ക്ഷീണിച്ച, വീട്ടിൽ എത്തുമ്പോൾ ആരെയും ആദരിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ ചാണ്ഡാലൻ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ, ആദരവും മാനവും ഇല്ലാതെ ജീവിക്കുന്നവരുടെ അവസ്ഥയെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ ആദരവ്, മാനവികത, മറ്റുള്ളവരെ ആദരിക്കലും അതിന്റെ പ്രധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ എവിടെ നിന്നു വന്നാലും, അവന്റെ നിലപാടുകൾ, മറ്റുള്ളവരോട് എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്നതാണ് അവന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-11