Chapter 15 · Verse 16
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पीतः क्रुद्धेन तातश्चरणतलहतो वल्लभो येन रोषा दाबाल्याद्विप्रवर्यैः स्ववदनविवरे धार्यते वैरिणी मे । गेहं मे छेदयन्ति प्रतिदिवसमुमाकान्तपूजानिमित्तं तस्मात्खिन्ना सदाहं द्विजकुलनिलयं नाथ युक्तं त्यजामि
Transliteration
pītaḥ kruddhena tātaścaraṇatalahato vallabho yena roṣā dābālyādvipravaryaiḥ svavadanavivare dhāryate vairiṇī me | gehaṃ me chedayanti pratidivasamumākāntapūjānimittaṃ tasmātkhinnā sadāhaṃ dvijakulanilayaṃ nātha yuktaṃ tyajāmi
Translation
ನಾನು ಕೋಪದಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದಾಗ, ನನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಕೋಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು. ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಉಮಾದೇವಿಯ ಪೂಜೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸದಾ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾಥ, ಇದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
Literal meaning: ಕೋಪದಿಂದ ಬಾಧಿತನಾಗಿರುವಾಗ, ನನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಕೋಪದಿಂದ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು. ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಉಮಾದೇವಿಯ ಪೂಜೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸದಾ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾಥ, ಇದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
Explanation
ಕೋಪದಿಂದ ಬಾಧಿತನಾಗಿರುವಾಗ, ಪ್ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೋಪದಿಂದಾಗಿ, ಆತನು ತನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಕೋಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಆತನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಉಮಾದೇವಿಯ ಪೂಜೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಪದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೇಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-16