Chapter 15 · Verse 16
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पीतः क्रुद्धेन तातश्चरणतलहतो वल्लभो येन रोषा दाबाल्याद्विप्रवर्यैः स्ववदनविवरे धार्यते वैरिणी मे । गेहं मे छेदयन्ति प्रतिदिवसमुमाकान्तपूजानिमित्तं तस्मात्खिन्ना सदाहं द्विजकुलनिलयं नाथ युक्तं त्यजामि
Transliteration
pītaḥ kruddhena tātaścaraṇatalahato vallabho yena roṣā dābālyādvipravaryaiḥ svavadanavivare dhāryate vairiṇī me | gehaṃ me chedayanti pratidivasamumākāntapūjānimittaṃ tasmātkhinnā sadāhaṃ dvijakulanilayaṃ nātha yuktaṃ tyajāmi
Translation
पिताजी, क्रोधित झालेल्या तात्याच्या चरणांच्या ठोक्याने ज्या प्रियकराने रागाने मला धरण्यात घेतले आहे, त्याने माझ्या तोंडात वैराची भावना निर्माण केली आहे. माझे घर रोजच उमाकांताच्या पूजेसाठी ध्वस्त केले जाते, त्यामुळे मी नेहमीच दु:खी असतो. म्हणून, मी द्विजकुलातील नाथ, हे योग्य आहे की मी तुम्हाला सोडतो.
Literal meaning: पिताजी, क्रोधित झालेल्या तात्याच्या चरणांच्या ठोक्याने ज्या प्रियकराने रागाने मला धरण्यात घेतले आहे, त्याने माझ्या तोंडात वैराची भावना निर्माण केली आहे. माझे घर रोजच उमाकांताच्या पूजेसाठी ध्वस्त केले जाते, त्यामुळे मी नेहमीच दु:खी असतो. म्हणून, मी द्विजकुलातील नाथ, हे योग्य आहे की मी तुम्हाला सोडतो.
Explanation
राग आणि दु:खामुळे प्रियकराला सोडण्याचा निर्णय.
या श्लोकात एक व्यक्ती आपल्या पिताजींना सांगते की, तिचा प्रियकर रागाने तिला धरण्यात घेत आहे आणि त्यामुळे तिच्या मनात वैराची भावना निर्माण झाली आहे. ती सांगते की, तिचे घर रोजच उमाकांताच्या पूजेसाठी ध्वस्त केले जाते, ज्यामुळे ती नेहमीच दु:खी असते. त्यामुळे ती द्विजकुलातील नाथाला सोडण्याचा निर्णय घेत आहे. या श्लोकात राग, दु:ख आणि त्यातून आलेल्या निर्णयाचे महत्त्व दर्शवले आहे. यामध्ये व्यक्तीच्या भावनांचे गहन चित्रण आहे, जे तिच्या जीवनातील संघर्षाचे प्रतीक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-16