Chapter 15 · Verse 18
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
छिन्नोऽपि चन्दनतरुर्न जहाति गन्धं वृद्धोऽपि वारणपतिर्न जहाति लीलाम् । यन्त्रार्पितो मधुरतां न जहाति चेक्षुः क्षीणोऽपि न त्यजति शीलगुणान्कुलीनः
Transliteration
chinno'pi candanatarurna jahāti gandhaṃ vṛddho'pi vāraṇapatirna jahāti līlām | yantrārpito madhuratāṃ na jahāti cekṣuḥ kṣīṇo'pi na tyajati śīlaguṇānkulīnaḥ
Translation
ചിന്നതായ ചന്ദനവൃക്ഷം പോലും ഗന്ധം വിട്ടുപോകുന്നില്ല; പ്രായം കൂടിയ ആനയും കളിയൊഴിഞ്ഞു പോകുന്നില്ല. യന്ത്രത്തിലേക്കു സമർപ്പിച്ച കണ്ണ് മധുരത്വം വിട്ടുപോകുന്നില്ല; ക്ഷീണിച്ചിട്ടും ശീലഗുണങ്ങൾ വിട്ടുകളയുന്നില്ല.
Literal meaning: Even a broken sandalwood tree does not lose its fragrance; even an aged elephant does not abandon its play. An eye that is directed towards a machine does not lose its sweetness; even when weakened, it does not abandon its noble qualities.
Explanation
ശീലഗുണങ്ങൾ, പ്രായം, അല്ലെങ്കിൽ പരിമിതികൾ ഉള്ളവയും അവയുടെ സ്വഭാവം വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, ചന്ദനവൃക്ഷം, പ്രായം കൂടിയ ആന, യന്ത്രത്തിലേക്കു സമർപ്പിച്ച കണ്ണ്, എന്നിവയുടെ ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, ശീലഗുണങ്ങൾ, സ്വഭാവം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ഗുണങ്ങൾ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ചന്ദനവൃക്ഷം ചിന്നതായാലും, അതിന്റെ ഗന്ധം വിട്ടുപോകുന്നില്ല; പ്രായം കൂടിയ ആനയും, കളിയൊഴിഞ്ഞു പോകുന്നില്ല, അതിന്റെ സ്വഭാവം നിലനിൽക്കുന്നു. യന്ത്രത്തിലേക്കു സമർപ്പിച്ച കണ്ണ്, അതിന്റെ മധുരത്വം വിട്ടുപോകുന്നില്ല; ക്ഷീണിച്ചിട്ടും, ശീലഗുണങ്ങൾ വിട്ടുകളയുന്നില്ല. ഇതിലൂടെ, മനുഷ്യരുടെ ഗുണങ്ങൾ, പ്രായം, പരിമിതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഒരു സന്ദേശം നൽകുന്നു, അവയുടെ സ്വഭാവം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും, അവയെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കണം.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-18