Chapter 15 · Verse 19
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
उर्व्यां कोऽपि महीधरो लघुतरो दोर्भ्यां धृतो लीलया तेन त्वं दिवि भूतले च सततं गोवर्धनो गीयसे । त्वां त्रैलोक्यधरं वहामि कुचयोरग्रे न तद्गण्यते किं वा केशव भाषणेन बहुना पुण्यैर्यशो लभ्यते
Transliteration
urvyāṃ ko'pi mahīdharo laghutaro dorbhyāṃ dhṛto līlayā tena tvaṃ divi bhūtale ca satataṃ govardhano gīyase | tvāṃ trailokyadharaṃ vahāmi kucayoragre na tadgaṇyate kiṃ vā keśava bhāṣaṇena bahunā puṇyairyaśo labhyate
Translation
നിന്നെ ഞാൻ ത്രൈലോക്യധരനായ ഗോവര്ധനനായി കൈവശമാക്കുന്നു, നീ ദിവ്യമായ ഭൂതലത്തിൽ എന്നും ഗായകനായി ഗായിക്കുന്നു. നീയെ കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾക്ക് അനുസരിച്ച്, നിന്റെ മഹിമയെ കണക്കാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; അനേകം പുണ്യങ്ങൾ, പ്രശംസകൾ എന്നിവയെല്ലാം നിന്റെ വാക്കുകൾക്കു വഴി നൽകുന്നു.
Literal meaning: നിന്നെ ഞാൻ ത്രൈലോക്യധരനായ ഗോവര്ധനനായി കൈവശമാക്കുന്നു, നീ ദിവ്യമായ ഭൂതലത്തിൽ എന്നും ഗായകനായി ഗായിക്കുന്നു. നീയെ കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾക്ക് അനുസരിച്ച്, നിന്റെ മഹിമയെ കണക്കാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; അനേകം പുണ്യങ്ങൾ, പ്രശംസകൾ എന്നിവയെല്ലാം നിന്റെ വാക്കുകൾക്കു വഴി നൽകുന്നു.
Explanation
നിന്റെ മഹിമയെ കണക്കാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; നിന്റെ വാക്കുകൾ അനേകം പുണ്യങ്ങൾക്കും പ്രശംസകൾക്കും വഴി നൽകുന്നു.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, ഗോവര്ധനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വ്യക്തിയെ പ്രതിപാദിക്കുന്നു, അവൻ ത്രൈലോക്യധരനായി (മൂന്നു ലോകങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവൻ) മാറുന്നു. ഈ വ്യക്തിയുടെ വാക്കുകൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്, അവൻ ദിവ്യമായ ഭൂതലത്തിൽ എന്നും ഗായകനായി തുടരുന്നു. അവന്റെ വാക്കുകൾ അനേകം പുണ്യങ്ങൾക്കും പ്രശംസകൾക്കും വഴി നൽകുന്നു, അതിനാൽ അവന്റെ മഹിമയെ കണക്കാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. ഈ സന്ദർഭത്തിൽ, വ്യക്തിയുടെ വാക്കുകൾ, അവന്റെ മഹത്വം, അവന്റെ പ്രതിഭാസം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നുണ്ട്. അതായത്, ഒരു വ്യക്തിയുടെ വാക്കുകൾ, അവന്റെ സ്വഭാവം, കൃത്യത, സത്യസന്ധത എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, അവന്റെ മഹിമയെ കണക്കാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-19