Chapter 15 · Verse 19
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
उर्व्यां कोऽपि महीधरो लघुतरो दोर्भ्यां धृतो लीलया तेन त्वं दिवि भूतले च सततं गोवर्धनो गीयसे । त्वां त्रैलोक्यधरं वहामि कुचयोरग्रे न तद्गण्यते किं वा केशव भाषणेन बहुना पुण्यैर्यशो लभ्यते
Transliteration
urvyāṃ ko'pi mahīdharo laghutaro dorbhyāṃ dhṛto līlayā tena tvaṃ divi bhūtale ca satataṃ govardhano gīyase | tvāṃ trailokyadharaṃ vahāmi kucayoragre na tadgaṇyate kiṃ vā keśava bhāṣaṇena bahunā puṇyairyaśo labhyate
Translation
तू आकाशात आणि पृथ्वीवर सदैव गीयस, ज्या गोवर्धनाने लीलया धरले आहे, तो कोणताही पृथ्वीधारक तुला दोन्ही हातांनी धरतो. मी तुझा त्रैलोक्यधारक म्हणून उचलतो, तुझ्या स्तनांच्या अग्रभागी, तेव्हा ते गणले जात नाही; की केशवाच्या भाषणाने अनेक पुण्य आणि यश मिळवले जाते.
Literal meaning: तू आकाशात आणि पृथ्वीवर सदैव गीयस, ज्या गोवर्धनाने लीलया धरले आहे, तो कोणताही पृथ्वीधारक तुला दोन्ही हातांनी धरतो. मी तुझा त्रैलोक्यधारक म्हणून उचलतो, तुझ्या स्तनांच्या अग्रभागी, तेव्हा ते गणले जात नाही; की केशवाच्या भाषणाने अनेक पुण्य आणि यश मिळवले जाते.
Explanation
गोवर्धन पर्वताने धरलेला, तू आकाशात आणि पृथ्वीवर सदैव गीयस, तुझा त्रैलोक्यधारक म्हणून उचलतो, परंतु हे गणले जात नाही.
या श्लोकात गोवर्धन पर्वताची महत्ता आणि त्याच्या लीलया धरलेल्या व्यक्तीची स्तुती केली आहे. गोवर्धन पर्वताने लीलया धरलेले, म्हणजेच तो सहजतेने आणि प्रेमाने धरतो. या संदर्भात, व्यक्तीला त्रैलोक्यधारक म्हणून उचलले जाते, म्हणजेच त्याला सर्वत्र मान्यता आणि महत्त्व दिले जाते. परंतु, हे सर्व गणले जात नाही, म्हणजेच या सर्व गोष्टींचा खरा मूल्यांकन कधीच होत नाही. केशवाच्या भाषणाने पुण्य आणि यश मिळवले जाते, हे दर्शवते की, योग्य शब्द आणि विचारांमुळे व्यक्तीला मान्यता मिळते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-19