Chapter 15 · Verse 19
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
उर्व्यां कोऽपि महीधरो लघुतरो दोर्भ्यां धृतो लीलया तेन त्वं दिवि भूतले च सततं गोवर्धनो गीयसे । त्वां त्रैलोक्यधरं वहामि कुचयोरग्रे न तद्गण्यते किं वा केशव भाषणेन बहुना पुण्यैर्यशो लभ्यते
Transliteration
urvyāṃ ko'pi mahīdharo laghutaro dorbhyāṃ dhṛto līlayā tena tvaṃ divi bhūtale ca satataṃ govardhano gīyase | tvāṃ trailokyadharaṃ vahāmi kucayoragre na tadgaṇyate kiṃ vā keśava bhāṣaṇena bahunā puṇyairyaśo labhyate
Translation
ఉర్వ్యాం కొఽపి మహీధరో లఘుతరో దోర్భ్యాం ధృతో లీలయా తేన త్వం దివి భూతలే చ సతతం గోవర్ధనో గీయసే | త్వాం త్రైలోక్యధరంవహామి కుచయోరగ్రే న తద్గణ్యతే కిం వా కేశవ భాషణేన బహునా పుణ్యైర్యశో లభ్యతే
Literal meaning: ఏదో ఒక మహాసముద్రం లఘువుగా ఉన్న రెండు చేతుల ద్వారా ఆడించబడుతున్నది, అందువల్ల నువ్వు ఆకాశంలో మరియు భూమిపై ఎల్లప్పుడూ గోవర్ధనుడిగా గేయించబడుతున్నావు. నేను నిన్ను మూడు లోకాల యొక్క భరితుడిగా తీసుకువెళ్ళుతున్నాను, కానీ అది లెక్కించబడదు, కాబట్టి కేశవ, చాలా పుణ్యాల ద్వారా కీర్తి పొందబడుతుంది.
Explanation
ప్రపంచంలో ఉన్న గొప్పతనాన్ని అర్థం చేసుకోవడం మరియు దానిని పొందడం గురించి.
ఈ శ్లోకంలో, చాణక్యుడు మనకు తెలియజేస్తున్నది, ఈ భూమి మీద ఉన్న గొప్ప వ్యక్తులు, వారు ఎంత గొప్పగా ఉన్నా, వారి గొప్పతనం కొన్నిసార్లు అతి తక్కువగా ఉండవచ్చు. కానీ, వారు తమ కృషి మరియు నైపుణ్యంతో, తమను తాము నిరూపించుకుంటారు. గోవర్ధనుడు (గోవర్ధన పర్వతం) ఎప్పుడూ స్తుతించబడుతాడు, ఎందుకంటే అతను తన శక్తితో మరియు కృషితో ప్రపంచానికి ఎంతో ఉపయోగపడుతున్నాడు. ఇక్కడ చాణక్యుడు, త్రైలోక్యధరుడైన కృష్ణుడిని ప్రస్తావిస్తూ, అతని మాటలు మరియు కీర్తి ద్వారా ఎంతో పుణ్యాన్ని మరియు ప్రతిష్టను పొందవచ్చు అని చెప్తున్నారు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-19