Chapter 15 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
यस्य चित्तं द्रवीभूतं कृपया सर्वजन्तुषु । तस्य ज्ञानेन मोक्षेण किं जटाभस्मलेपनैः
Transliteration
yasya cittaṃ dravībhūtaṃ kṛpayā sarvajantuṣu | tasya jñānena mokṣeṇa kiṃ jaṭābhasmalepanaiḥ
Translation
ആരുടെയെങ്കിലും മനസ്സു ദ്രവ്യമായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എല്ലാവരോടും ദയയുള്ളവനാണ്. അവന്റെ അറിവും മോക്ഷവും ജടാഭസ്മം പുരിച്ചവനോട് എന്താണ്?
Literal meaning: ആരുടെയെങ്കിലും മനസ്സു ദ്രവ്യമായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എല്ലാവരോടും ദയയുള്ളവനാണ്. അവന്റെ അറിവും മോക്ഷവും ജടാഭസ്മം പുരിച്ചവനോട് എന്താണ്?
Explanation
ദയയുള്ളവന്റെ അറിവും മോക്ഷവും മറ്റുള്ളവരുടെ ദയയില്ലാത്തവനുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വിലയില്ല.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, ആരുടെയെങ്കിലും മനസ്സിൽ ദ്രവ്യമായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അതായത്, അവൻ ദയയുള്ളവനാണ്. ദയയുള്ളവൻ എല്ലാവരോടും കരുണയും സ്നേഹവും കാണിക്കുന്നു. അവന്റെ അറിവും മോക്ഷവും, അതായത്, ആത്മീയമായ ഉന്നതിയും, മറ്റുള്ളവരുടെ ദയയില്ലാത്തവനുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അതിന്റെ വിലയില്ല. ജടാഭസ്മം പുരിച്ചവൻ, അതായത്, ഒരു അഹങ്കാരമുള്ളവൻ, തന്റെ അറിവും മോക്ഷവും മറ്റുള്ളവരെ കാണാൻ കഴിയുന്ന ദയയുള്ളവനിൽ നിന്നും വളരെ താഴെയാണ്. ഈ ശ്ലോകം, ദയയും കരുണയും ഉള്ളവരുടെ മഹത്വത്തെ പ്രതിപാദിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-01