Chapter 15 · Verse 6
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अन्यायोपार्जितं द्रव्यं दश वर्षाणि तिष्ठति । प्राप्ते चैकादशे वर्षे समूलं तद्विनश्यति
Transliteration
anyāyopārjitaṃ dravyaṃ daśa varṣāṇi tiṣṭhati | prāpte caikādaśe varṣe samūlaṃ tadvinaśyati
Translation
अन्याय से अर्जित धन दस वर्षों तक स्थिर रहता है। जब ग्यारहवां वर्ष आता है, तब वह पूरी तरह नष्ट हो जाता है।
Literal meaning: अन्याय से अर्जित धन दस वर्षों तक रहता है। जब ग्यारहवां वर्ष आता है, तब वह समूल नष्ट हो जाता है।
Explanation
अन्याय से अर्जित धन अस्थायी होता है।
इस श्लोक में कहा गया है कि जो धन अन्याय या गलत तरीके से अर्जित किया गया है, वह केवल दस वर्षों तक ही स्थिर रह सकता है। जैसे ही ग्यारहवां वर्ष आता है, वह धन पूरी तरह से नष्ट हो जाता है। यह विचार इस बात को उजागर करता है कि अन्याय से अर्जित संपत्ति का कोई स्थायी मूल्य नहीं होता। यह धन अंततः नष्ट हो जाता है, क्योंकि इसका आधार नैतिकता और सत्यता पर नहीं होता। इस प्रकार, यह श्लोक हमें यह सिखाता है कि हमें अपने धन को सही और नैतिक तरीके से अर्जित करना चाहिए।
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-06