Chapter 15 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अयुक्तं स्वामिनो युक्तं युक्तं नीचस्य दूषणम् । अमृतं राहवे मृत्युर्विषं शङ्करभूषणम्
Transliteration
ayuktaṃ svāmino yuktaṃ yuktaṃ nīcasya dūṣaṇam | amṛtaṃ rāhave mṛtyurviṣaṃ śaṅkarabhūṣaṇam
Translation
അയുക്തമായവൻ സ്വാമിയുടെ യുക്തമായവനാണ്, യുക്തമായവൻ താഴ്ന്നവന്റെ ദൂഷണം. അമൃതം രാഹുവിന്റെ മരണമാണ്, വിഷം ശങ്കരന്റെ ആഭൂഷണം.
Literal meaning: അയുക്തമായവൻ സ്വാമിയുടെ യുക്തമായവനാണ്, യുക്തമായവൻ താഴ്ന്നവന്റെ ദൂഷണം. അമൃതം രാഹുവിന്റെ മരണമാണ്, വിഷം ശങ്കരന്റെ ആഭൂഷണം.
Explanation
അയുക്തനായവൻ സ്വാമിയുടെ യുക്തമായവനാണ്; യുക്തനായവൻ താഴ്ന്നവന്റെ ദൂഷണം.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ പറയുന്നത്, യുക്തിയില്ലാത്തവൻ (അയുക്തൻ) സ്വാമിയുടെ (ഉയർന്നവന്റെ) യുക്തിയുള്ളവനാണ്. അതായത്, ഒരു വ്യക്തി യുക്തിയില്ലാത്തതുകൊണ്ടു തന്നെ, മറ്റൊരാളുടെ (താഴ്ന്നവന്റെ) ദൂഷണം ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല. അതിനാൽ, യുക്തിയുള്ളവൻ തന്നെ താഴ്ന്നവന്റെ ദൂഷണം ചെയ്യുന്നത് ശരിയാണെന്ന് ചാണക്യൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു. കൂടാതെ, 'അമൃതം രാഹുവിന്റെ മരണമാണ്, വിഷം ശങ്കരന്റെ ആഭൂഷണം' എന്ന വാക്യം, ചില കാര്യങ്ങൾ എത്ര വലിയതായിരുന്നാലും, അവയുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാഹുവിന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ളത്, അതിന്റെ ഗൗരവം; ശങ്കരന്റെ ആഭൂഷണം, വിഷം എന്നതിലൂടെ, ചില കാര്യങ്ങൾ എത്ര മനോഹരമായിരുന്നാലും, അവയുടെ ഉള്ളടക്കം അപകടകരമായിരിക്കാം എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-07