Chapter 15 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अयुक्तं स्वामिनो युक्तं युक्तं नीचस्य दूषणम् । अमृतं राहवे मृत्युर्विषं शङ्करभूषणम्
Transliteration
ayuktaṃ svāmino yuktaṃ yuktaṃ nīcasya dūṣaṇam | amṛtaṃ rāhave mṛtyurviṣaṃ śaṅkarabhūṣaṇam
Translation
अयोग्य स्वामीचे योग्य असणे, योग्य नीचाचे दोष आहे. अमृत राहूच्या मृत्यूसारखे आहे, विष शंकराच्या भूषणासारखे आहे.
Literal meaning: अयोग्य स्वामीचे योग्य असणे, योग्य नीचाचे दोष आहे. अमृत राहूच्या मृत्यूसारखे आहे, विष शंकराच्या भूषणासारखे आहे.
Explanation
अयोग्य स्वामीच्या योग्यतेचा उल्लेख आणि नीच व्यक्तीच्या दोषांचा उल्लेख.
या श्लोकात चाणक्य नीच व्यक्तीच्या दोषांचा उल्लेख करतात आणि योग्य स्वामीच्या योग्यतेचा महत्त्व सांगतात. अयोग्य स्वामी म्हणजे जो आपल्या स्थानावर योग्य नाही, त्याच्या योग्यतेचा उल्लेख केला जातो. याउलट, नीच व्यक्तीच्या दोषांचा उल्लेख केला जातो, म्हणजे त्याच्या वर्तनात किंवा गुणांमध्ये काही कमी असते. पुढे, अमृत आणि विष यांचा संदर्भ दिला जातो, जिथे अमृत म्हणजे जीवन देणारे आणि राहूच्या मृत्यूसारखे आहे, म्हणजे एक प्रकारचा धोका. विष म्हणजे शंकराच्या भूषणासारखे आहे, म्हणजे एक आकर्षक पण धोकादायक गोष्ट. हे सर्व एकत्रितपणे सांगते की योग्यतेचा अभाव असलेल्या व्यक्तींच्या वर्तनामुळे समाजात नकारात्मकता येऊ शकते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-07