Chapter 15 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अयुक्तं स्वामिनो युक्तं युक्तं नीचस्य दूषणम् । अमृतं राहवे मृत्युर्विषं शङ्करभूषणम्
Transliteration
ayuktaṃ svāmino yuktaṃ yuktaṃ nīcasya dūṣaṇam | amṛtaṃ rāhave mṛtyurviṣaṃ śaṅkarabhūṣaṇam
Translation
అయుక్తమైనది స్వామి యొక్క యుక్తమైనది, యుక్తమైనది కీడు యొక్క దూషణం. అమృతం రాహువుకు మరణం విషం శంకరభూషణం.
Literal meaning: అయుక్తమైనది (అన్యాయంగా) స్వామి యొక్క యుక్తమైనది, యుక్తమైనది (సరైనది) కీడు యొక్క దూషణం. అమృతం (అమృతం) రాహువుకు (రాహు) మరణం (మరణం) విషం (విషం) శంకరభూషణం (శంకరుడి ఆభరణం).
Explanation
అయుక్తమైనది స్వామి యొక్క యుక్తమైనది, యుక్తమైనది కీడు యొక్క దూషణం.
ఈ శ్లోకంలో, చాణక్యుడు వివిధ పరిస్థితులలో యుక్తతను మరియు అయుక్తతను గురించి మాట్లాడుతున్నారు. 'అయుక్తమైనది స్వామి యొక్క యుక్తమైనది' అంటే, ఒక వ్యక్తి తన యుక్తతను ఉపయోగించి, సమర్థంగా వ్యవహరించాలి. ఇది ఒక నాయకుడి లేదా అధికారి యొక్క బాధ్యతను సూచిస్తుంది. 'యుక్తమైనది కీడు యొక్క దూషణం' అంటే, కీడు లేదా దుర్మార్గుడు తన యుక్తతను ఉపయోగించి ఇతరులను దూషించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఈ విధంగా, చాణక్యుడు యుక్తత మరియు అయుక్తత మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తున్నారు. 'అమృతం రాహువుకు మరణం విషం శంకరభూషణం' అంటే, కొన్ని సందర్భాలలో, మంచి మరియు చెడు రెండూ ఒకే సమయంలో ఉండవచ్చు, కానీ అవి ఎలా ఉపయోగించబడుతున్నాయో దాని మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-07