Chapter 15 · Verse 8
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
तद्भोजनं यद्द्विजभुक्तशेषं तत्सौहृदं यत्क्रियते परस्मिन् । सा प्राज्ञता या न करोति पापं दम्भं विना यः क्रियते स धर्मः
Transliteration
tadbhojanaṃ yaddvijabhuktaśeṣaṃ tatsauhṛdaṃ yatkriyate parasmin | sā prājñatā yā na karoti pāpaṃ dambhaṃ vinā yaḥ kriyate sa dharmaḥ
Translation
ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ತಿನ್ನಲಾಗುವ ಶೇಷ, ಇತರರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ನೇಹ; ಅದು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಮೋಸದಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಅದು ಧರ್ಮ.
Literal meaning: ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ತಿನ್ನಲಾಗುವ ಶೇಷ, ಇತರರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ನೇಹ; ಅದು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಮೋಸದಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಅದು ಧರ್ಮ.
Explanation
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ತಿನ್ನಲಾಗುವ ಶೇಷ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹ, ಪಾಪ ಮತ್ತು ಮೋಸದಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ಧರ್ಮದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ತಿನ್ನಲಾಗುವ ಶೇಷವು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ನೇಹವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ, ಧರ್ಮವು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಮೋಸದಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮವು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-08