Chapter 15 · Verse 8
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
तद्भोजनं यद्द्विजभुक्तशेषं तत्सौहृदं यत्क्रियते परस्मिन् । सा प्राज्ञता या न करोति पापं दम्भं विना यः क्रियते स धर्मः
Transliteration
tadbhojanaṃ yaddvijabhuktaśeṣaṃ tatsauhṛdaṃ yatkriyate parasmin | sā prājñatā yā na karoti pāpaṃ dambhaṃ vinā yaḥ kriyate sa dharmaḥ
Translation
അവിടെ ദ്വിജന്മാരുടെ ഭക്ഷണശേഷി ആയതും, മറ്റൊരാളിൽ ചെയ്യപ്പെടുന്ന സൗഹൃദവും, അതിൽ പാപം, കപടത്വം ഇല്ലാതെ ചെയ്യപ്പെടുന്ന പ്രജ്ഞതയാണ് ധർമ്മം.
Literal meaning: അവിടെ ദ്വിജഭുക്തശേഷം, മറ്റൊരാളിൽ ചെയ്യപ്പെടുന്ന സൗഹൃദം, പാപം, കപടത്വം ഇല്ലാതെ ചെയ്യപ്പെടുന്ന പ്രജ്ഞതയാണ് ധർമ്മം.
Explanation
സൗഹൃദം, ദ്വിജന്മാരുടെ ഭക്ഷണശേഷി, പാപമില്ലാതെ പ്രജ്ഞയോടെ ചെയ്യുന്നത് ധർമ്മമാണ്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, ദ്വിജന്മാരുടെ ഭക്ഷണശേഷി (അഥവാ, അവരാൽ ഉപഭോഗിച്ച ശേഷമുള്ള ഭക്ഷണം) ഉപയോഗിച്ച് മറ്റൊരാളോട് കാണിക്കുന്ന സൗഹൃദം, അതിൽ പാപം അല്ലെങ്കിൽ കപടത്വം ഇല്ലാതെ ചെയ്യപ്പെടുന്ന പ്രജ്ഞതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ധർമ്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ആണ്. ധർമ്മം എന്നത് നന്മ, നീതി, സത്യമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതാണ്, അതിനാൽ, നാം മറ്റുള്ളവരോടുള്ള ബന്ധങ്ങളിൽ സത്യസന്ധതയും, ആത്മാർത്ഥതയും പുലർത്തണം. ഈ ശ്ലോകം നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു, നാം ചെയ്യുന്നതിൽ സത്യവും നീതിയും പാലിക്കണം.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-08