Chapter 16 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
न ध्यातं पदमीश्वरस्य विधिवत्संसारविच्छित्तये स्वर्गद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोऽपि नोपार्जितः । नारीपीनपयोधरोरुयुगला स्वप्नेऽपि नालिंगितं मातुः केवलमेव यौवनवनच्छेदे कुठारा वयम्
Transliteration
na dhyātaṃ padamīśvarasya vidhivatsaṃsāravicchittaye svargadvārakapāṭapāṭanapaṭurdharmo'pi nopārjitaḥ | nārīpīnapayodharoruyugalā svapne'pi nāliṃgitaṃ mātuḥ kevalameva yauvanavanacchede kuṭhārā vayam
Translation
దైవం యొక్క పదాన్ని ధ్యానించకపోతే, సృష్టి నుండి విడిపోవడానికి సరైన మార్గం ద్వారా స్వర్గానికి తలుపు తెరవడం కూడా ధర్మం సంపాదించబడదు. నారీ పీనపయోధర యుగలలో, స్వప్నంలో కూడా తల్లి యొక్క లింగం గుర్తించబడదు; కేవలం యువనవనాన్ని కత్తితో కోసే మేము.
Literal meaning: దైవం యొక్క పదాన్ని ధ్యానించకపోతే, విధిగా సృష్టి నుండి విడిపోవడానికి స్వర్గ ద్వారాన్ని తెరవడం కూడా ధర్మం సంపాదించబడదు. నారీ పీనపయోధర యుగలలో, స్వప్నంలో కూడా తల్లి యొక్క లింగం గుర్తించబడదు; కేవలం యువనవనాన్ని కత్తితో కోసే మేము.
Explanation
దైవాన్ని ధ్యానించకపోతే, స్వర్గం పొందడం సాధ్యం కాదు.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు మనకు ఒక ముఖ్యమైన పాఠాన్ని అందిస్తున్నారు. దైవాన్ని లేదా పరమాత్మను ధ్యానించడం లేకపోతే, మనం సృష్టి నుండి విడిపోవడానికి సరైన మార్గాన్ని కనుగొనలేము. స్వర్గానికి తలుపు తెరవడం అంటే, మానవ జీవితంలో ఉన్న సుఖాలు మరియు కష్టాలను అధిగమించడం. ఈ ప్రక్రియలో ధర్మం సంపాదించడం కూడా అవసరం. అయితే, మనం కేవలం యువనవనాన్ని కత్తితో కోసే పనిలో ఉన్నాము, అంటే మనం తాత్కాలికమైన విషయాలలో మాత్రమే ఆసక్తి చూపిస్తున్నాము, దైవాన్ని లేదా తల్లిని గుర్తించడంలో విఫలమవుతున్నాము. ఈ శ్లోకం మనం మానసికంగా ఎలా ఉన్నామో, దైవాన్ని గుర్తించడంలో మనం ఎంత నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నామో తెలియజేస్తుంది.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 16-01