Chapter 16 · Verse 3
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
यो मोहान्मन्यते मूढो रक्तेयं मयि कामिनी । स तस्या वशगो भूत्वा नृत्येत् क्रीडाशकुन्तवत्
Transliteration
yo mohānmanyate mūḍho rakteyaṃ mayi kāminī | sa tasyā vaśago bhūtvā nṛtyet krīḍāśakuntavat
Translation
जो मूढ माणूस मोहात येऊन म्हणतो की, 'ही स्त्री माझी आहे', तो तिच्या वशात येऊन तिच्यासमोर नृत्य करतो, जसे खेळण्याच्या पक्ष्याचे.
Literal meaning: जो मूढ माणूस मोहात येतो, 'ही स्त्री माझी आहे' असे मानतो; तो तिच्या वशात येऊन नृत्य करतो, खेळण्याच्या पक्ष्यासारखा.
Explanation
मूढ माणूस मोहात येऊन दुसऱ्याच्या मालकीचा दावा करतो.
या श्लोकात चाणक्यांनी मूढ आणि मोहात असलेल्या व्यक्तींच्या मनोवृत्तीवर प्रकाश टाकला आहे. जो व्यक्ती मोहात येऊन दुसऱ्या व्यक्तीच्या मालकीचा दावा करतो, तो मूढ आहे. त्याला हे समजत नाही की तो त्या व्यक्तीच्या वशात आहे. जसे खेळण्याच्या पक्ष्यांचे नृत्य असते, तसेच तो त्या स्त्रीच्या वशात येऊन तिच्यासमोर नृत्य करतो. याचा अर्थ असा आहे की, मोहात असलेली व्यक्ती स्वतःच्या निर्णयावर नियंत्रण ठेवू शकत नाही आणि दुसऱ्याच्या इच्छेनुसार वागत आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 16-03