Chapter 16 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
कोऽर्थान्प्राप्य न गर्वितो विषयिणः कस्यापदोऽस्तं गताः स्त्रीभिः कस्य न खण्डितं भुवि मनः को नाम राजप्रियः । कः कालस्य न गोचरत्वमगमत् कोऽर्थी गतो गौरवं को वा दुर्जनदुर्गमेषु पतितः क्षेमेण यातः पथि
Transliteration
ko'rthānprāpya na garvito viṣayiṇaḥ kasyāpado'staṃ gatāḥ strībhiḥ kasya na khaṇḍitaṃ bhuvi manaḥ ko nāma rājapriyaḥ | kaḥ kālasya na gocaratvamagamat ko'rthī gato gauravaṃ ko vā durjanadurgameṣu patitaḥ kṣemeṇa yātaḥ pathi
Translation
ఎవరైనా ఆర్థిక లాభం పొందినప్పుడు, తాను గర్వపడని వ్యక్తి ఎవరు? ఎవరి పాదాలు ఈ భూమిలో పోయాయి? ఎవరి మనస్సు విరిగిపోలేదు? రాజుకు ప్రియమైన వ్యక్తి ఎవరు? కాలం ఎవరిని చేరలేదు? ఎవరు ఆర్థికంగా గౌరవం పొందారు? దుర్మార్గుల కష్టాలలో పడిన వారు, శాంతిగా పథంలో వెళ్లారు?
Literal meaning: ఎవరైనా ఆర్థిక లాభం పొందినప్పుడు, తాను గర్వపడని వ్యక్తి ఎవరు? ఎవరి పాదాలు ఈ భూమిలో పోయాయి? ఎవరి మనస్సు విరిగిపోలేదు? రాజుకు ప్రియమైన వ్యక్తి ఎవరు? కాలం ఎవరిని చేరలేదు? ఎవరు ఆర్థికంగా గౌరవం పొందారు? దుర్మార్గుల కష్టాలలో పడిన వారు, శాంతిగా పథంలో వెళ్లారు?
Explanation
ఆర్థిక లాభం పొందినప్పుడు గర్వపడని వ్యక్తి ఎవరు?
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు మనుషుల స్వభావాన్ని, వారి ఆర్థిక స్థితిని మరియు కాలం ప్రభావాన్ని గురించి మాట్లాడుతున్నాడు. ఆర్థిక లాభం పొందినప్పుడు, చాలా మంది గర్వపడతారు. కానీ, నిజంగా గర్వపడని వ్యక్తి ఎవరో తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. ఈ భూమిలో ఎవరి పాదాలు పోయాయో, వారు మరణించినప్పుడు వారి గుర్తు ఎవరికీ ఉండదు. రాజుకు ప్రియమైన వ్యక్తి ఎవరు? కాలం ఎవరిని చేరలేదు? ఈ ప్రశ్నలు మన జీవితంలో ఉన్న అనిశ్చితి మరియు మానవ సంబంధాలను తెలియజేస్తాయి. దుర్మార్గుల కష్టాలలో పడిన వారు, శాంతిగా పథంలో వెళ్లడం అంటే, కష్టాలను ఎదుర్కొంటున్నప్పుడు కూడా మనసు శాంతిగా ఉండాలి. ఈ శ్లోకం మనకు ఆర్థిక విజయాలు, గర్వం, కాలం, మరియు మానవ సంబంధాల గురించి ఆలోచన చేయించడానికి ప్రేరణ ఇస్తుంది.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 16-04