Chapter 17 · Verse 21
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
व्यालाश्रयापि विफलापि सकण्टकापि वक्रापि पङ्किलभवापि दुरासदापि । गन्धेन बन्धुरसि केतकि सर्वजन्तो-रेको गुणः खलु निहन्ति समस्तदोषान्
Transliteration
vyālāśrayāpi viphalāpi sakaṇṭakāpi vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi | gandhena bandhurasi ketaki sarvajanto-reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān
Translation
व्यालाश्रय, विफल, सकण्टक, वक्र, पंकिल, और दुरासद होने पर भी, केतकी का सुगंध सभी जीवों के दोषों को नष्ट कर देता है।
Literal meaning: व्यालाश्रय, विफल, सकण्टक, वक्र, पंकिल, और दुरासद होने पर भी, केतकी का सुगंध सभी जीवों के गुणों को नष्ट कर देता है।
Explanation
केतकी का सुगंध सभी दोषों को मिटा देता है।
इस श्लोक में यह बताया गया है कि भले ही केतकी (एक प्रकार का फूल) में कई दोष हों जैसे कि उसकी कंटीली शाखाएँ, वक्र आकार, या गंदगी, फिर भी उसका सुगंध इतना प्रभावशाली है कि वह सभी जीवों के दोषों को मिटा देता है। यह एक गहरी शिक्षाप्रद बात है कि किसी व्यक्ति या वस्तु में बाहरी दोष हो सकते हैं, लेकिन उनके गुण या विशेषताएँ उन्हें महान बना सकती हैं। इस प्रकार, हमें किसी के बाहरी रूप या दोषों के आधार पर उनका मूल्यांकन नहीं करना चाहिए।
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 17-21