Chapter 2 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
माता शत्रुः पिता वैरी याभ्यां बाला न पाठिताः । सभामध्ये न शोभन्ते हंसमध्ये बको यथा
Transliteration
mātā śatruḥ pitā vairī yābhyāṃ bālā na pāṭhitāḥ | sabhāmadhye na śobhante haṃsamadhye bako yathā
Translation
आई शत्रू आहे, वडील वैरी आहे, ज्यांच्यामध्ये मुले शिकलेली नाहीत. सभेमध्ये ते हंसांच्या मध्ये बगळ्यासारखे शोभत नाहीत.
Literal meaning: आई शत्रू आहे, वडील वैरी आहे, ज्यांच्यामध्ये मुले शिकलेली नाहीत. सभेमध्ये ते हंसांच्या मध्ये बगळ्यासारखे शोभत नाहीत.
Explanation
शिक्षण न घेतलेल्या मुलांचा आई-वडील शत्रू आहेत, आणि ते सभेत शोभत नाहीत.
या श्लोकात चाणक्य शिक्षणाचे महत्त्व स्पष्ट करतात. जेव्हा आई आणि वडील आपल्या मुलांना शिक्षण देत नाहीत, तेव्हा ते त्यांच्यासाठी शत्रूच बनतात. शिक्षण नसलेल्या मुलांचा समाजात मान नसतो, आणि ते हंसांच्या तुलनेत बगळ्यासारखे असतात, जे सभेमध्ये शोभत नाहीत. याचा अर्थ असा की, शिक्षण हे व्यक्तिमत्व आणि समाजातील स्थान यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-11