Chapter 2 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
निर्धनं पुरुषं वेश्या प्रजा भग्नं नृपं त्यजेत् । खगा वीतफलं वृक्षं भुक्त्वा चाभ्यागतो गृहम्
Transliteration
nirdhanaṃ puruṣaṃ veśyā prajā bhagnaṃ nṛpaṃ tyajet | khagā vītaphalaṃ vṛkṣaṃ bhuktvā cābhyāgato gṛham
Translation
ദരിദ്രനായ പുരുഷനെ വേശ്യ, ഭംഗിയുള്ള രാജാവിനെ ഉപേക്ഷിക്കണം; പക്ഷികൾ, ഫലമില്ലാത്ത മരത്തെ ഭക്ഷിച്ച്, വീട് വരുന്നു.
Literal meaning: ദരിദ്രനായ പുരുഷനെ വേശ്യ, ഭംഗിയുള്ള രാജാവിനെ ഉപേക്ഷിക്കണം; പക്ഷികൾ, ഫലമില്ലാത്ത മരത്തെ ഭക്ഷിച്ച്, വീട് വരുന്നു.
Explanation
ദരിദ്രനായ പുരുഷനെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, ദരിദ്രനായ പുരുഷനെ വേശ്യ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് പറയുന്നത്, അവന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി കാരണം അവനെ അവഗണിക്കേണ്ടതിന്റെ അടിസ്ഥാനം വ്യക്തമാക്കുന്നു. രാജാവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്, അവന്റെ ഭംഗി നഷ്ടമായ സാഹചര്യത്തിൽ, അവന്റെ ശക്തിയും പ്രാധാന്യവും നഷ്ടപ്പെട്ടതായി കാണിക്കുന്നു. പക്ഷികൾ ഫലമില്ലാത്ത മരത്തെ ഭക്ഷിച്ച്, അതിന്റെ ഉപയോഗം അവസാനിപ്പിച്ച്, വീട് തിരികെ പോകുന്നു എന്നത്, അവരുടെയും ജീവിതത്തിൽ അനാവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കേണ്ടതിന്റെ ഒരു ഉദാഹരണമാണ്. ഈ ശ്ലോകം, വ്യക്തികളുടെ സാമ്പത്തിക നിലയും അവരോടുള്ള സമീപനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-17