Chapter 2 · Verse 6
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
न विश्वसेत्कुमित्रे च मित्रे चापि न विश्वसेत् । कदाचित्कुपितं मित्रं सर्वं गुह्यं प्रकाशयेत्
Transliteration
na viśvasetkumitre ca mitre cāpi na viśvaset | kadācitkupitaṃ mitraṃ sarvaṃ guhyaṃ prakāśayet
Translation
कधीही विश्वास ठेवू नका मित्रावर, आणि मित्रावरही विश्वास ठेवू नका. एकदा जर मित्र रागावला, तर तो सर्व गुपिते उघड करतो.
Literal meaning: कधीही विश्वास ठेवू नका मित्रावर, आणि मित्रावरही विश्वास ठेवू नका. एकदा जर मित्र रागावला, तर तो सर्व गुपिते प्रकाशीत करतो.
Explanation
मित्रावर विश्वास ठेवणे धाडसाचे नाही, कारण राग आल्यावर तो गुपिते उघड करतो.
या श्लोकात चाणक्य मित्रता आणि विश्वास याबद्दल एक महत्त्वाचा संदेश देतात. त्यांनी स्पष्ट केले आहे की मित्रावर विश्वास ठेवणे धाडसाचे नाही, कारण कधीही एकदा जर मित्र रागावला, तर तो आपल्या सर्व गुपितांना उघड करतो. याचा अर्थ असा की, आपल्या गुपितांचा आणि महत्त्वाच्या गोष्टींचा विश्वास ठेवताना सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. मित्रता म्हणजे विश्वास, पण या विश्वासात एक सीमारेषा असावी लागते. मित्राच्या रागाच्या क्षणी त्याने आपल्यावर विश्वासघात केला, तर आपले गुपित उघड होऊ शकते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-06