Chapter 3 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
दुर्जनस्य च सर्पस्य वरं सर्पो न दुर्जनः । सर्पो दंशति काले तु दुर्जनस्तु पदे पदे
Transliteration
durjanasya ca sarpasya varaṃ sarpo na durjanaḥ | sarpo daṃśati kāle tu durjanastu pade pade
Translation
దుర్జనుడి కంటే పాము మంచిది; పాము సమయానికి కాటు వేస్తుంది, కానీ దుర్జనుడు ప్రతి అడుగులోనే.
Literal meaning: దుర్జనుడి మరియు పాము యొక్క మంచితనం; పాము సమయానికి కాటు వేస్తుంది, కానీ దుర్జనుడు ప్రతి అడుగులోనే.
Explanation
దుర్జనుడి కంటే పాము మంచిది.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు దుర్జనుల గురించి మాట్లాడుతున్నాడు. పాము సమయానికి కాటు వేస్తుంది, అంటే అది తన దాడిని అవసరమైన సమయంలో మాత్రమే చేస్తుంది. కానీ దుర్జనుడు ప్రతి అడుగులోనే మోసాలు, కష్టాలు సృష్టిస్తాడు. దుర్జనుడి ప్రవర్తన నిరంతరంగా నష్టం కలిగిస్తుంది, అందువల్ల దుర్జనుడి కంటే పాము మంచిది అని చాణక్యుడు చెబుతున్నాడు. ఈ శ్లోకం మనకు దుర్జనుల ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది, వారు ఎప్పుడూ నష్టాన్ని కలిగిస్తారు, కానీ పాము కేవలం అవసరమైన సమయంలో మాత్రమే దాడి చేస్తుంది.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 03-04