Chapter 4 · Verse 19
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अग्निर्देवो द्विजातीनां मुनीनां हृदि दैवतम् । प्रतिमा स्वल्पबुद्धीनां सर्वत्र समदर्शिनः
Transliteration
agnirdevo dvijātīnāṃ munīnāṃ hṛdi daivatam | pratimā svalpabuddhīnāṃ sarvatra samadarśinaḥ
Translation
आग्नि द्विजांच्या, ऋषींच्या हृदयात देव आहे. कमी बुद्धीच्या सर्वत्र समदर्शकांचा प्रतिमा आहे.
Literal meaning: आग्नि द्विजांच्या, ऋषींच्या हृदयात देव आहे. कमी बुद्धीच्या सर्वत्र समदर्शकांचा प्रतिमा आहे.
Explanation
कमजोर बुद्धीच्या लोकांची समदर्शकता ही एक प्रतिमा आहे, तर ऋषींच्या हृदयात देवत्व आहे.
या श्लोकात अग्नि, जो एक पवित्र आणि शक्तिशाली प्रतीक आहे, द्विज म्हणजे ब्राह्मण आणि ऋषी यांच्या हृदयात देवत्व दर्शवितो. याचा अर्थ असा आहे की, ज्यांचे ज्ञान आणि साधना अधिक आहे, ते अधिक दिव्य आणि उच्च विचारांचे असतात. दुसरीकडे, कमी बुद्धीच्या लोकांची समदर्शकता म्हणजे त्यांची विचारशक्ती कमी आहे, त्यामुळे त्यांची प्रतिमा सर्वत्र समान आहे. यामध्ये एक गूढ अर्थ आहे की, बुद्धी कमी असलेल्या लोकांचे विचार आणि दृष्टिकोन एकसारखे असतात, त्यामुळे त्यांना जीवनात मोठा दृष्टिकोन मिळवता येत नाही.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 04-19