Chapter 5 · Verse 16
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वृथा वृष्टिः समुद्रेषु वृथा तृप्तस्य भोजनम् । वृथा दानं समर्थस्य वृथा दीपो दिवापि च
Transliteration
vṛthā vṛṣṭiḥ samudreṣu vṛthā tṛptasya bhojanam | vṛthā dānaṃ samarthasya vṛthā dīpo divāpi ca
Translation
समुद्रात पाऊस व्यर्थ आहे, तृप्त व्यक्तीस भोजन व्यर्थ आहे. समर्थ व्यक्तीचे दान व्यर्थ आहे, दिवसभरात दीप व्यर्थ आहे.
Literal meaning: समुद्रात पाऊस व्यर्थ आहे, तृप्त व्यक्तीस भोजन व्यर्थ आहे. समर्थ व्यक्तीचे दान व्यर्थ आहे, दिवसभरात दीप व्यर्थ आहे.
Explanation
व्यर्थ गोष्टींचा उपयोग होत नाही.
या श्लोकात चाणक्यांनी सांगितले आहे की काही गोष्टींचा उपयोग किंवा महत्त्व त्या परिस्थितीतून बाहेर येत नाही. उदाहरणार्थ, समुद्रात पाऊस पडला तरी त्याचा काही उपयोग होत नाही कारण समुद्रात पाण्याची भरपूरता आहे. तृप्त व्यक्तीस भोजनाची गरज नाही, त्यामुळे त्याला भोजन देणे व्यर्थ आहे. समर्थ व्यक्तीने केलेले दान जर योग्य ठिकाणी नसेल तर तेही व्यर्थ ठरते. दिवसभरात दीप जर योग्य ठिकाणी न लागला तर तो देखील व्यर्थ आहे. याचा अर्थ असा की, योग्य परिस्थितीतच गोष्टींचा उपयोग होतो, अन्यथा त्या व्यर्थ ठरतात.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 05-16