Chapter 7 · Verse 13
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
यत्रोदकं तत्र वसन्ति हंसा-स्तथैव शुष्कं परिवर्जयन्ति । न हंसतुल्येन नरेण भाव्यं पुनस्त्यजन्तः पुनराश्रयन्ते
Transliteration
yatrodakaṃ tatra vasanti haṃsā-stathaiva śuṣkaṃ parivarjayanti | na haṃsatulyena nareṇa bhāvyaṃ punastyajantaḥ punarāśrayante
Translation
ജലമുണ്ടായ സ്ഥലത്ത് ഹംസങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ശുഷ്കമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഹംസനേക്കാൾ ഉത്തമനായ മനുഷ്യൻ, ഒരിക്കൽ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, വീണ്ടും ആശ്രയിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
Literal meaning: ജലമുള്ള സ്ഥലത്ത് ഹംസങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു; അതുപോലെ ശുഷ്കമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഹംസനേക്കാൾ ഉത്തമനായ മനുഷ്യൻ, ഒരു തവണ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, വീണ്ടും ആശ്രയിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
Explanation
ജലമുണ്ടായ സ്ഥലത്ത് ഹംസങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു; ശുഷ്കമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഉത്തമനായ മനുഷ്യൻ ഒരു പ്രാവശ്യം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, വീണ്ടും ആശ്രയിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ഹംസങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ഉപയോഗിച്ച് മനുഷ്യരുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ഗൗരവമുള്ള സന്ദേശം നൽകുന്നു. ഹംസങ്ങൾ വെള്ളം ഉള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രം താമസിക്കുന്നു, അതിനാൽ അവയെക്കാൾ മികച്ചവരായ മനുഷ്യർ, ഒരിക്കൽ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, വീണ്ടും അവിടെ തിരിച്ചുവരുന്നില്ല. ഇത് മനുഷ്യരുടെ ആത്മവിശ്വാസം, ആത്മമർമ്മം, അവരുടെയെല്ലാം നിലപാടുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന ഒരു ഉപദേശം ആണ്. ഒരു വ്യക്തി ഒരിക്കൽ തന്റെ മൂല്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവയെ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടും, അതിനാൽ അവൻ തന്റെ നിലപാടുകൾക്ക് ഉറച്ചുനിൽക്കണം.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 07-13