Chapter 7 · Verse 21
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पुष्पे गन्धं तिले तैलं काष्ठेऽग्निं पयसि घृतम् । इक्षौ गुडं तथा देहे पश्यात्मानं विवेकतः
Transliteration
puṣpe gandhaṃ tile tailaṃ kāṣṭhe'gniṃ payasi ghṛtam | ikṣau guḍaṃ tathā dehe paśyātmānaṃ vivekataḥ
Translation
फुलात सुगंध, तिळात तेल, लाकडात अग्नि, पाण्यात लोणी, गूळात गूळ, तसेच शरीरात आत्म्याला विवेकाने पाहा.
Literal meaning: फुलात गंध, तिळात तेल, लाकडात अग्नि, पाण्यात घी, गूळात गूळ, तसेच देहात आत्म्याला विवेकाने पाहा.
Explanation
शरीरात आत्म्याला विवेकाने पाहा, जसे विविध वस्तूंमध्ये त्यांचे गुण आहेत.
या श्लोकात चाणक्य आत्म्याच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकत आहेत. जसे फुलात सुगंध, तिळात तेल, लाकडात अग्नि, पाण्यात लोणी आणि गूळात गूळ असतो, तसाच आत्मा आपल्या शरीरात आहे. प्रत्येक वस्तूच्या गुणधर्मांमध्ये त्यांची खासियत असते, आणि त्याचप्रमाणे, आपल्या शरीरात आत्मा आहे, जो आपल्या अस्तित्वाचा मुख्य भाग आहे. विवेकाने आत्म्याला पाहणे म्हणजे त्याच्या वास्तविकतेची जाणीव करणे आणि त्याला आपल्या जीवनात महत्त्व देणे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 07-21