Languages

Chapter 7 · Verse 3

Chapter 7 · Verse 3

Attributed to Chanakya (Kautilya)

Sanskrit

सन्तोषामृततृप्तानां यत्सुखं शान्तिरेव च । न च तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च धावताम्

Transliteration

santoṣāmṛtatṛptānāṃ yatsukhaṃ śāntireva ca | na ca taddhanalubdhānāmitaścetaśca dhāvatām

Translation

जो संतोष और अमृत से तृप्त होते हैं, उनका सुख केवल शांति है। और धन के लालच में लगे लोगों का मन हमेशा दौड़ता रहता है।

Literal meaning: संतोष और अमृत से तृप्त लोगों का सुख केवल शांति है। और धन के लालची लोगों का मन हमेशा दौड़ता है।

Explanation

संतोष और तृप्ति से भरे लोग शांति का अनुभव करते हैं, जबकि धन के लालच में रहने वाले लोग हमेशा व्यस्त रहते हैं।

इस श्लोक में चाणक्य यह बताते हैं कि संतोष और तृप्ति से भरे व्यक्ति का सुख शांति में निहित होता है। जब व्यक्ति संतुष्ट होता है, तो उसे बाहरी चीजों की आवश्यकता नहीं होती और वह मानसिक शांति का अनुभव करता है। इसके विपरीत, जो लोग धन के पीछे भागते हैं, उनका मन हमेशा व्यस्त रहता है और वे कभी भी सच्चे सुख का अनुभव नहीं कर पाते। यह श्लोक हमें यह सिखाता है कि वास्तविक सुख बाहरी संपत्ति में नहीं, बल्कि आंतरिक संतोष में है।

Source edition (provenance)

sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 07-03

Share X Facebook